به گزارش مرکز رسانه و روابط عمومی شورای عالی انقلاب فرهنگی،دکتر سعیدرضا عاملی، در نشستی در سازمان حج و زیارت، با تبریک عید مبعث و گرامیداشت یوم‌الله ۲۲ دی ماه به عنوان روز شکست کمر فتنه بود، راهپیمایی 22 دی با حضور جامعه ایرانی و با همه تنوع ها و تکثرهای قومی و فرهنگی بود که با هدف مشترک حامل پیام‌های بزرگی برای بشریت بود و بعنوان یک وفای به عهد با رهبر حکیم انقلاب جلوه ملی و جهانی هویتی داشت.
دکتر عاملی در سخنان خود، با اشاره به بیانات رهبر معظم انقلاب در دیدار با موکب داران اربعین، مبنی بر ظرفیت اربعین برای ایجاد تمدن نوین اسلامی، به تشریح عناصر مقوم تمدن پرداخت و تأکید کرد که راهپیمائی اربعین در بر دارند ارزش های تمدن نوین اسلامی است که از شش خصیصه کلیدی برخوردار است.
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی، تمدن را پدیده‌ای دارای درجات متفاوت دانست که برای تحقق آن، عناصر مقومی باید جمع شوند. وی با تکیه بر اندیشه اسلامی و خصیصه‌های دوره ظهور، شش عنصر کلیدی را برای امر تمدنی برشمرد.
عنصر اول تمدن حسینی: والائی و برخورداری از الگوی والای تمدنی
عاملی تأکید عنصر اول را والائی و متعالی بودن امر تمدنی است و و گفت که تمدن‌ها از یک عنصر برجسته و محوری به نام «والایی» نشأت می‌گیرند. این والائی گاه در شخصیت های تمدنی جلوه می‌کند. شخصیت‌هایی نظیر بوعلی سینا، مولانا و خوارزمی،  شخصیت های تمدنی بوده و پایه‌گذار امر بزرگ تمدنی بوده‌اند. وی به عنوان مثالی از این والایی، به مفهوم الگوریتم اشاره کرد که توسط خوارزمی بیش از ۱۱۰۰ سال پیش مطرح شد و امروز پایه تمدن هوشمند جدید است. الگوریتم، که مبتنی بر ذهن فرآیندی و انتخابگر انسان است، ریشه در همین توجه به فرآیند دارد. یک پدیده تمدنی باید فرامنطقه‌ای و فراملی باشد و ارزش‌هایی خلق کند که برای همگان پسندیده باشد. راهپیمائی اربعین از یک ظرفیت متعالی و عظمت ساز برخوردار است و شکوه و جلال در آن برجسته و خیره کننده است.
عنصر دوم: توجه به شخصیت و رویداد تمدنی، اربعین؛ قیام در تنهایی و مقاومت در غربت
دکتر عاملی عنصر دوم تمدنی راهپیمائی اربعین را توجه به یک شخصیت متعالی و تمدنی و توجه به یک ارزش بزرگ یعنی مبارزه با ظلام است. ایشان در ادامه سخنانش، راهپیمایی اربعین و توجه به حضرت سیدالشهدا (ع) را مصداق بارز این عناصر تمدنی دانست. وی ایستادگی امام حسین (ع) در مقابل ظلم، با وجود تنهایی، غربت و کمبود یار را عنصر عظیم تمدنی توصیف کرد و آن را کلید تحقق نصرت الهی در سخت‌ترین شرایط دانست.
 عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی، در ادامه سخنرانی خود در سازمان حج و زیارت، به تحلیل عمیق‌تری از راهپیمایی اربعین پرداخت و آن را پدیده‌ای تجلی‌یافته از ارزش‌های اسلامی و تمدنی دانست.
عنصر سوم تمدنی راهپیمائی عدالت گرائی جمعی و تقویت فرهنگ مقاومت و همدلی
دکتر عاملی تأکید کرد که حرکت امام حسین (ع) برخلاف هنجارهای طبیعی و انسانی، یک امر استوار است که برای استقرار عدالت انجام شده است. وی گفت: حرکت امام حسین، یک همت الهی بر خلاف هنجار زمانه برای استقرار عدالت، امری استوار است. وی ادامه داد: این والایی در حرکت امام حسین وجود داشت و کسانی که به امر والا توجه داشتند، به حسین توجه کردند.
وی تصریح کرد که راهپیمایی اربعین، متجلی کردن این امر استوار و یک ارزش بزرگ عدالت گرایانه است که در ذهن راهپیمایان، چه خودآگاه و چه ناخودآگاه، حرکت، تداعی، معناسازی و رمزگشایی می‌کند. دکتر عاملی اظهار داشت: همه بنیان‌های ارزش‌های الهی بر عدل است؛ عدالت و عدالت‌خواهی، مبارزه با تبعیض در گام به گام اربعینی‌ها دنبال می‌شود. اربعینی‌ها اهل عدالت و اهل مبارزه با تبعیض‌اند.

دکتر عاملی گفت: 60 ملیت در راهپیمایی اربعین شرکت می‌کنند و با پیوند با حضرت سیدالشهدا، از ارزش مشترک و فضای مقدس برخوردار می شوند. ایشان روایتی را از قول امام صادق علیه‌السلام ذکر که فرمودند: امام صادق(علیه السلام) می‌فرمود: امام‌ حسین‌(علیه‌ السلام) به عزادار خـود مـی‌نگرد و برای‌ او‌ طلب مغفرت مـی‌کـند و خـطاب به او می‌گـوید: ای کـسی که به‌ خاطر‌ مـن گـریه می‌کنی اگر‌ از‌ اجر و پاداشی‌ که‌ خدا‌ به تو می‌دهد، آگاه شوی‌، شـادیت‌ بـیش از اندوهت می‌شود. (ابن قولویه, 1356, ص. 103).
دکتر عاملی با اشاره به اینکه اقوام عراقی با وجود اختلافات قومی، در ایام اربعین به همدلی می‌رسند، بیان کرد که این عنصر با هم بودگی و همدلی، یک رکن اساسی تمدنی است که در این گردهمایی بزرگ شکل می‌گیرد. وی اشاره کرد که این اجتماع عظیم، نمایانگر پیوند میان ملت‌های مختلف است.

عنصر چهارم تمدنی راهپیمائی اربعین، جهانی بودن این پدیده والاست
دکتر عاملی به اهمیت عنصر جهانی بودن در راهپیمائی اربعین بعنوان یک امر تمدنی جهانی اشاره کرد و گفت حضور بیش از 60 ملیت در اربعین، این محمل را جهانی کرده است. حضور بیش از 25 میلیون نفر و 200 میلیون روز حضور، پیام جهانی را منعکس می کند که از پایداری برخوردار است.
رئیس شورای تحول و ارتقای علوم انسانی گفت: ما تجربهٔ انقلاب اسلامی را در شرایطی پشت سر گذاشتیم که نظام پهلوی، قدرت قطعی منطقه بود و از حمایت قاطع ایالات متحده آمریکا و دولت‌های غربی برخوردار بود؛ با این حال، امام راحل (قدس سره) و ملت شریف ایران علیه آن قیام کردند و اعلام نمودند که «شاه باید برود». نقل است که در فاصلهٔ پانزده سالهٔ خرداد سال چهل و دو تا بیست و دو بهمن پنجاه و هفت، امام خمینی (ره) حتی یک کلمه نیز بر این موضع اساسی نیفزودند و بر ضرورت رفتن شاه پافشاری کردند و در نهایت، شاه رفت. این ارادهٔ معنوی موحدین است که مسیر را هموار ساخته و کار را به پیش می‌برد.
اصل پنجم تمدنی توحید بعنوان اصل اصلی راهپیمایی اربعین
وی در ادامه به عنصر پنجم که خداگرائی و توحید است، پرداخت و گفت: در پرسشنامه‌های انجام شده از راهپیمایان اربعین، وقتی از آنها می‌پرسیم: شما در این راهپیمایی به دنبال چی هستید؟ چه ندایی را زمزمه می‌کنید؟ چه روح والایی را دنبال می‌کنید؟ پاسخ توحید است. وی تصریح کرد: این توحید، توجه به خدا و ارزش‌های الهی است که در حضرت سیدالشهدا تجلی یافته و والایی را جلوه می‌دهد. وی اشاره کرد که این ارزش در اربعین خلق شده است و اهل اربعین، موحدین و اهل توحید هستند.

اصل ششم هویت مقاومت و دردمندی است که برخواسته از عمل اربعینی است
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی، در ادامه مباحث خود پیرامون ابعاد تمدنی راهپیمایی اربعین، بر شکل‌گیری همدلی عمیق چندملیتی و نقش محوری عدالت‌خواهی و هویت مقاومت تأکید کرد.
وی در مقایسه جمعیت پیروان انبیاء بنی‌اسرائیل (که پیروانشان محدود بود) با دستاوردهای انقلاب اسلامی، به جمعیت میلیونی راهپیمایان اربعین (بیش از سه و نیم میلیون نفر)، معتکفین (یک میلیون و پانصد هزار نفر) و جاماندگان اشاره کرد و گفت: هیچ نبی خدایی نتوانست این جمعیت را جمع کند، این دستاوردها میراث انبیاء الهی است که بروز پیدا کرده است.
رئیس شورای تحول و ارتقای علوم انسانی گفت: عنصر ششم تمدنی، مقاومت برای احقاق حق و دردمندی نسبت به مظلومان و شکل‌گیری هویت مقاومت است. دکتر عاملی ساختار هویت را دارای سه عنصر بروز دانست. 1) هویت فردی درک فرد از خودش (من کی هستم)، 2)هویت اجتماعی عنصری که در ارتباط فرد با دیگران شکل می‌گیرد و 3) هویت جمعی است که برخورداری یک جمعیت بزرگ را از آرمان و فکر مشترک را تداعی می کند.
وی با استناد به فرمایشات رهبر انقلاب، تأکید کرد که راهپیمایی اربعین، هویت ایرانیان و هویت مقاومت را بروز داده و جلوه بخشیده است. این هویت مبتنی بر اصل «با حسین بودن» و قرار نگرفتن در صف ظالمین است که در شعار «لا اله الا الله» (نفی الهه‌ها و اثبات خدا) تجلی یافته است.
دکتر عاملی به نکته اساسی عشق‌ورزی تمدنی اربعین اشاره کرد و گفت: عشق یک عنصر عمیق است و بدون معشوق، عاشق پایداری ندارد. وی افزود: اربعینی‌ها بدون حسین پایداری ندارند و قوامشان به حضرت اباعبدالله (ع) است.
وی با نقل قولی از آیت‌الله جوادی آملی مبنی بر اینکه اربعین بنیه عترت است و عصاره عترت در راهپیمائی اربعین جمع شده است، نتیجه‌گیری کرد که اربعین نباید تنها به عنوان یک آیین نگریسته شود، بلکه اربعین یک جریان تمدنی است که از چهلم حضرت اباعبدالله (ع) آغاز شده و افت و خیزهایی داشته است.
اربعین حسرت از دست رفته‌ها و غبطه به آینده‌هاست
رئیس شورای تحول و ارتقای علوم انسانی، در ادامه سخنرانی خود در خصوص اربعین، بُعد احساسی و تمدنی این راهپیمایی را تشریح کرده و بر سه سیاست کلان و راهبردهای عملیاتی برای مدیریت و بازنمایی این رویداد تأکید کرد.
دکتر عاملی والاترین جلوه اربعین را در دوران کنونی دانست که شصت ملیت با زبان‌های مختلف اما با دل، آرمان و هوای مشترک در آن جمع می‌شوند. وی عنصر عشق‌ورزی را پدیدآورنده حس «نوستالژیا» (به معنای حسرت برای از دست رفته‌ها و امیدوار برای آینده‌ها) در زوار دانست.
وی با اشاره به پیمایش‌های تحقیقاتی، اظهار داشت که زوار مکرر (مانند افرادی که شش بار تا سال 96 سفر کرده‌اند) در تحصیلات، جنسیت و قومیت تمایز قابل توجهی ندارند؛ زیرا آن‌ها دلباختگان حضرت سیدالشهدا (ع) در پیوند با آرمان‌های تمدنی است.
دکتر عاملی سه سیاست کلان و راهبردهای عملیاتی ذیل آن‌ها را بر اساس پژوهش‌های انجام شده، برای تقویت ظرفیت تمدنی اربعین مطرح کرد: سیاست کلان اول تمرکز بر نمادهای تمدن نوین اسلامی و حکمت‌ورزی حسینی است، هدف این سیاست، متمرکز شدن بر ارزش‌هایی است که امام حسین (ع) ایجاد کردند. راهبرد اول هدایت کارکردهای سیاسی مراسم در گفتمان تمدن نوین اسلامی، با تأکید بر ارزش‌هایی چون توحیدگرایی، عدالت‌گرایی، همدلی، وحدت و مقابله با ظلم و تبعیض است. راهبرد دوم پرهیز از سیاسی و دولتی شدن مراسم از طریق تقویت نقش نهادهای غیردولتی و دینی در خدمات‌رسانی، با هدف تقویت هویت جمعی و فراملیتی است. وی تأکید کرد که میزبان عراق است و جمهوری اسلامی نقش خدمت‌رسان دارد و نباید در اربعین «تابلوی سیاسی و حزبی» بالا برود.
وی با بیان اینکه سیاست کلان دوم بازنمایی رسانه‌ای دینی و اعتقادی مراسم است، اضافه کرد: این سیاست بر بازنمایی دستاوردهای تجربه شده مراسم با پرهیز از اشارات سیاسی صریح در محتوا متمرکز است، اگرچه خود راهپیمایی پیام سیاسی مقاومت دارد ولی از سیاست‌گرائی ها محدود ساز و قوم گرا باید پرهیز کرد. راهبرد سوم (ارتباطات بین‌فرهنگی) تقویت ارتباطات با سایر ملت‌ها است، زیرا اربعین مهم‌ترین فرصت برای تمدن نوین اسلامی، مقاومت و جمهوری اسلامی در ارتباط با دیگر ملل است. وی ابراز نگرانی کرد که بخش عمده‌ای از جمعیت سه و نیم میلیونی، ارتباطات معناداری با سایر ملل ندارند. راهبرد پنجم (بازنمایی قدرت): بازنمایی قدرت فرهنگی، شکوه و اقتدار حسینی در مواجهه با ظلم جهانی است. راهبرد ششم (پرهیز از تقلیل‌گرایی): پرهیز از خوانش حزبی، ملی و قومی در فضای بازنمایی رسانه‌ای اربعین است.
رئیس شورای تحول و ارتقای علوم انسانی با بیان اینکه سیاست کلان سوم مدیریت مراسم از حیث نفوذ جریان‌های انحرافی است، با توجه به سابقه سیزده سفر پیاده دکتر عاملی به کربلا و مشاهده برخی مسائل، این سیاست بر مدیریت نفوذ تخریب‌کننده‌های ارزش‌های تمدنی تمرکز دارد.
وی درباره راهبرد شناسایی و مدیریت انحراف گفت: جریان‌های انحرافی و مدیریت بدون خدشه اجتماعی شناسایی شود. وی به رفتارهای مخربی که حتی در زمان بیماری نیز برای زهر ریختن تلاش می‌کنند اشاره کرد.
دکتر عاملی با تاکید بر رصد و کنترل نفوذ دشمن بیان کرد: اقدامات خودسرانه و نفوذ از طریق به جریان انداختن فرقه‌های انحرافی رصد شود. وی قمه‌زنی را نمونه‌ای از یک جریان انحرافی دانست که مسیر اصلی را منحرف می‌کند.
رئیس شورای تحول و ارتقای علوم انسانی درباره بهینه‌سازی تبلیغاتی و محیطی گفت: کنترل تبلیغات و کاهش تصاویر اضافی در مسیر تا توجه زائر صرفاً بر پیام‌های تمدنی اربعین و حضرت سیدالشهدا (ع) متمرکز باشد. دکتر عاملی ابراز امیدواری کرد که در ذیل توجهات حضرت مهدی (عج)، شاهد اربعین‌های قوی‌تر، پربارتر و جمعیت‌سازتر با حس عضویت و همدلی بیشتر باشیم.