همایش بینالمللی «بازسازی میراث فلسفی مشترک ایران و ترکیه در چارچوب حکمت متعالیه» با مشارکت دانشگاه علوم اجتماعی آنکارا، مؤسسه یونس امره، رایزنی فرهنگی ایران، مرکز پژوهشهای تمدن توحیدی و انتشارات لیترا برگزار شد؛ رویدادی که محور اصلی آن تبیین ظرفیتهای اندیشه ملاصدرا برای جهان معاصر و معرفی جایگاه حکمت متعالیه در پیوندهای فلسفی دو کشور بود.
به گزارش مرکز رسانه و روابط عمومی شورای عالی انقلاب فرهنگی، این همایش علمی به مناسبت ترجمه ششساله و منسجم کتاب *الأسفار الأربعة* به زبان ترکی برگزار شد و پژوهشگران دو کشور ابعاد مختلف حکمت متعالیه را مورد تحلیل قرار دادند.
در افتتاحیه برنامه، رؤسای دانشکده الهیات و دانشگاه علوم اجتماعی آنکارا با اشاره به نقش تعیینکننده ملاصدرا در شکلدهی به تفکر اسلامی، ترجمه الأسفار الأربعة را «گامی راهبردی» در گسترش مطالعات فلسفی در ترکیه دانستند و تأکید کردند که سنت ترجمه، بستر اصلی گفتوگوهای نوین فرهنگی میان ملتها است.
محمدحسن حبیباللهزاده، سفیر جمهوری اسلامی ایران در ترکیه نیز پیوندهای تاریخی و علمی دو ملت را یادآور شد و حکمت متعالیه را یکی از مهمترین ظرفیتهای ایجاد زبان مشترک میان اندیشمندان ایران و ترکیه معرفی کرد.
در میان نشستهای تخصصی این رویداد، ارائه دکتر حمید پارسانیا، استاد فلسفه و عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی، جایگاه ویژهای داشت. وی در سخنرانی خود با عنوان «تأثیر حکمت صدرا بر هویت فرهنگی»، با رویکردی تحلیلی و تطبیقی، نشان داد که چگونه اندیشههای ملاصدرا نهتنها در تاریخ فلسفه اسلامی، بلکه در شکلدهی به هویت فرهنگی جوامع اسلامی نقشآفرینی کرده و میتواند مبنای مواجهه هوشمندانه با مسائل پیچیده جهان معاصر قرار گیرد.
استاد پارسانیا با اشاره به بنیانهای انسانشناختی و هستیشناختی حکمت متعالیه، بیان کرد که ظرفیتهای تحولساز این مکتب فلسفی میتواند پایهای برای گفتوگوهای تمدنی، بازسازی نظام معنایی و بازاندیشی در نسبت انسان، جامعه و عقلانیت باشد. ارائه وی با استقبال استادان ایرانی و ترکی همراه شد و بهعنوان یکی از مباحث محوری همایش مورد توجه قرار گرفت.
در نشستهای دیگر، پژوهشگرانی از ایران و ترکیه به بررسی ابعاد مختلف فلسفه صدرایی پرداختند؛ از تأثیر پیشاسقراطیان بر آثار ملاصدرا گرفته تا مباحثی درباره «قوه و فعل»، «وحدت شخصی وجود»، «نفس و ادراک» و «روح و بدن». بخش قابل توجهی از مباحث علمی، حول ظرفیتهای حکمت متعالیه برای بازاندیشی در مسائل معرفتی و انسانشناختی دوران معاصر بود.
در نشست اختتامیه نیز گزارش جامعی از روند ششساله ترجمه الأسفار الأربعة و جایگاه آن در مطالعات فلسفه اسلامی ترکیه ارائه شد. مسئولان برگزاری تأکید کردند که انتشار این اثر «سرآغاز دورهای تازه» در پژوهشهای فلسفی ترکیه است و زمینه توسعه همکاریهای علمی ایران و ترکیه را بیش از پیش تقویت خواهد کرد.
همایش آنکارا نشان داد که حکمت متعالیه بهویژه در پرتو تحلیلهای اندیشمندانی چون دکتر حمید پارسانیا، همچنان یکی از ظرفیتهای زنده و الهامبخش برای تأملات فلسفی در جهان معاصر است. نقشآفرینی اندیشمندان ایرانی در این عرصه، پیوندهای فرهنگی دو کشور را تعمیق کرده و افقهای تازهای برای گفتوگو و همکاریهای علمی گشوده است.
