همایش ملی «سیاستگذاری هنر در ایران» به همت پژوهشگاه ‌فرهنگ، هنروارتباطات پژوهشکده‌ هنر روز یکشنبه ۲۶ بهمن ۱۴۰۴ برگزار شد. «سید عباس صالحی» وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در پیامی ویدیویی تأکید کرد که هنر در تمدن تاریخی ایران جایگاهی هویتی و بنیادین داشته است. او خواستار بازخوانی جدی جایگاه هنر و تقویت سیاستگذاری، حکمرانی و روابط بین‌الملل فرهنگی برای احیای نقش راهبردی هنر در ایران شد. در ادامه متن سخنرانی را می‌خوانیم.
هنر تصویرساز ایران بوده است
صالحی در ابتدا گفت: امیدوارم که این همایش سیاست‌گذاری ایران که به همت پژوهشگاه فرهنگ هنر و ارتباطات، فرهنگستان هنر و دیگر عزیزان برگزار شده و پیش‌مقدمه آن نشست‌های متنوعی را داشته، منشأ دستاوردهای مبارکی در حوزه هنر و سیاست‌گذاری باشد. من از این فرصت استفاده می‌کنم برداشتی را که خودم دارم راجع به ضرورت این کار خدمت شما سروران عرض می‌کنم.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی اظهار داشت: هنر در ایران در سابقه هزاران ساله تمدنی ما جایگاه ویژه‌ای داشته که من به چند نکته اشاره می‌کنم؛ نکته نخست اینکه هنر از کانون‌های اصلی معنایی و هویتی ایران بوده در طول هزاران سال تمدن ایرانی. نکته دوم اینکه هنر تار و پود تمدن ایرانی بوده است؛ از زندگی فردی و شخصی مثل غذ، پوشاک و مسکن تا حوزه‌های عمومی و حوزه‌های دولتی و حکومتی، هنر به گونه‌ای حلقه اتصال بخش‌های مختلف بوده و در همه این اجزا حضور داشته و نکته سوم اینکه هنر تصویرساز ایران بوده و ایران را در طول هزاران سال تمدن ایرانی، جهان با هنر می‌شناخته است و نکاتی از این قبیل را می‌شود در روایت مناسبات هنر و تاریخ تمدنی ایران بازگو کرد.
هنر در زندگی فردی و جمعی ما بسیار بسیار محو است
وی بیان داشت: به نظر می‌رسد که در دوره معاصر ما شاهد چند اتفاق تلخ هستیم. این اتفاقات هم باز متنوع است و من به دو نکته اشاره می‌کن؛ نکته نخست اینکه هنر در حاشیه معنا و هویت بخشی و توسعه اجتماعی قرار گرفته؛ اگر نگوییم هنر در زندگی فردی و جمعی ما غایب است حداقل این است که بسیار بسیار محو است و شبحی از آن دیده می‌شود و این کاملاً متفاوت است با آنچه که ما در گذشته تاریخی تمدنی خودمان داشتیم.
صالحی ادامه داد: نکته دوم این است که در این حدود یک صد سال اخیر به جای اینکه هنر پیش درآمد تصویر ایران و پیشران تصویری ایران باشد، چیزهای دیگری پیشران تصویر شدند؛ از قبیل نفت، از قبیل سیاست و نکاتی از این قبیل.
چهار سطح برای بازخوانی و بازنمایی جایگاه هنر در ایران
وزیر فرهنگ توضیح داد: این تغییرات و تغییرات مشابه ایجاب می‌کند که ما با پژوهش‌های میدانی، اسنادی و گفتگوها بازخوانی داشته باشیم تا بخواهیم دوباره جایگاه هنر را در سابقه تمدنی خودمان بازیافت کنیم و بازنمایی کنیم.
وی اظهار داشت: برای این بازخوانی و بازنمایی به نظر می‌آید که این پژوهش‌ها و گفتگوها در چند سطح بایستی دنبال شوند. سطح اول در حوزه مبانی نظریه و روش‌هاست. اینکه چگونه با توجه به تغییرات پیرامونی هم داخل کشور و هم بیرون کشور بازخوانی مجددی داشته باشیم از آنچه در مبانی نظری‌ها و روش‌ها می‌شود داشت، هسته‌ای سخت مبانی خودمان را حفظ کنیم و هسته‌های نرم بازآرایی کنیم.
صالحی ادامه داد: نکته دوم اینکه مناسبات هنر با نظامات اجتماعی چگونه تصویر می‌شود؛ نظامات اجتماعی از قبیل آموزش در سطح عمومی چه در سطح عالی، خانواده، حوزه صنعت، حوزه شهرسازی و دیگر بخش‌های نظامات اجتماعی ایران.
وی، سطح سوم را مناسبات هنر با حوزه حکمرانی دانست و گفت: اینکه نظام حکمرانی در ایران چه نسبتی را بایستی با هنر پیدا کند و بالاخره سطح مناسبات هنر با حوزه روابط بین‌الملل؛ اینکه ایران چه در بخش‌های حکومتی و چه در بخش‌های عمومی و مردمی در روابط بین‌المللش چه جایگاهی دارد.
صالحی عنوان داشت که این چهار سطح نیازمند مطالعاتی است که ما را به یک حوزه‌ای از سیاستگذاری‌های قابل اعتمادتر برساند و در این مطالعات و گفتگوها هم بخش نهادهای سیاست‌گذار، هم دستگاه‌ها و مراکز علمی و پژوهشی و هم دستگاه‌های اجرایی فرهنگی و هم نهادهای مدنی و انجمن‌های صنفی مؤثر در بخش هنر بایستی در یک گفتگو و تبادل پیوسته مستمر قرار بگیرند تا بتوانیم برای ایران عزیزمان در دوره معاصر هنری را تدوین کنیم.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در پایان یادآور شد: مجدداً از زحمات همه عزیزانی که در شکل گیری این نخستین همایش کوشیده‌اند سپاسگزارم. بی‌تردید این همایش نقطه آغاز است و نه نقطه پایان و امیدواریم که با گفتگوهای پسینی فرصت‌های جدید را برای عرصه هنری ایران پیدا کنیم.