«سند ملی میراث فرهنگی»
وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی وزارت کشور وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی وزارت ورزش و جوانان وزارت آموزش و پرورش وزارت علوم، تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی وزارت امور اقتصادی و دارایی وزارت راه و شهرسازی وزارت امورخارجه سازمان صدا و سیما سازمان برنامه و بودجه سازمان امور اداری و استخدامی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی معاونت حقوقی ریاست جمهوری معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاست جمهوری مرکز مدیریت حوزههای علمیه دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی شورای فرهنگ عمومی «سند ملی میراث فرهنگی» که در جلسه 920 مورخ 1404/6/4 شورای عالی انقلاب فرهنگی و بر اساس مصوبه جلسه 536 شورای معین این شورا به تصویب رسیده است؛ به شرح ذيل براي اجراء ابلاغ میگردد: مقدمه میراث فرهنگی امروزه به مثابه مهمترین منبع فرهنگی در اختیار جوامع برای حال و آینده پیش رو؛ نقشی بیبدیل در توسعه اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و اقتصادی آنها دارد و بیشک؛ شناخت، صیانت و بهرهمندی از آن در دو قالب ملموس و ناملموس به عنوان یکی از اساسیترین ارکان تحکیم هویت، رشد خلاقیت و خودباوری، میتواند هر کشوری را به شناخت ارزشها، تاریخ و پیشرفت پایدار نزدیکتر سازد. این میراث ارزشمند؛ مبین هویت و شخصیت فرهنگی جامعه و دربرگیرنده آثار و راه و رسم زندگی گذشتگان و نیاکان و بیانگر حرکت فرهنگی انسان در طول تاریخ میباشد که در مسیر تعالی جامعه و تقویت پویایی هویتی و در حکم معرف هویت مردم و انعکاس و تبلور ارزشهای آنان از نسلی به نسلی دیگر منتقل و با شناسایی آن زمینه شناخت هویت و خط حرکت فرهنگی او فراهم میآید. میراث فرهنگی کشور؛ به یک معنا به عنوان مفهومی کلان دربرگیرنده کلیه اقدامات و فرآیندهای شناسایی، شناخت، ثبت، مدیریت، حمایت، نگهداری، مرمت، احیاء و معرفی میراث فرهنگی میباشد که با عبور از نظام پردازش عقلانیت و حکمت معنوی و دینی ایرانی، تاریخ را برای امروز، در قالب عبرتها و فرصتها بازتولید میکند. تاریخ چند هزار ساله ایران و میراث فرهنگی آن، با وجود فراز و فرودها و تغییر و تحولات بسیار، الگویی بسیار شایسته از زندگی اجتماعی و معنوی را در قالب گونههای مختلف میراث فرهنگی اعم از معماری، شهر سازی، ادبیات، هنر و حکمرانی به بشر ارائه میکند که علیرغم همه ادراکات و محصولات دوره معاصر، برای انسان، حائز اهمیت و راهگشاست. میراث فرهنگی ایران به مثابه دستاورد فکری و فرهنگی نخبگان و خبرگان در طول هزارهها، هویتساز ملت ایران و گنجینهای از میراث بشری است که به عنوان دارایی مشترک بشریت با ایفاء نقش و سهمی بیبدیل در شکلگیری تمدنهای جهانی و ایجاد جهشهای هنری، علمی، تمدنی در تاریخ؛ تأثیرات ماندگاری در همه حوزههای تمدنی از جمله علم، هنر، فلسفه، اقتصاد، نظامیگری و حکمرانی همه جهان بر جای نهاده است. بخشهای وسیعی از این میراث با پدیدار شدن مرزهای جغرافیایی و سیاسی در سدههای اخیر، در خارج مرزهای کنونی ایران واقع شده و پاسداشت و انتقال آن به نسلهای آینده، نه تنها تکلیفی ملی، بلکه مسئولیتی بینالمللی و تاریخی برای جمهوری اسلامی ایران است. میراث فرهنگی ایران، پلی میان حکمت و اشراق کهن و تجربههای معاصر است که با حکمرانی و مدیریت خردمندانه، هویت ما را استحکام و در پی آن، زمینه پیشرفت مادی و معنوی و ظهور تمدن نوین ایرانی- اسلامی را نوید خواهد داد. در این راستا؛ طراحی و تصویب سند ملی میراث فرهنگی به عنوان گامی مهم در چارچوب راهبرد کلان 2 نقشه مهندسی فرهنگی کشور و راهبردهای ملی 10 با محوریت «بازشناسی، حفظ و ترویج مواریث تمدنی و سنن ملی و قومی و تقویت تعامل فرهنگهای قومی با محوریت فرهنگ اسلامی ایرانی و حفظ وحدت ملی» و اقدام ملی 17 با تمرکز بر «حمایت از فعالیتهای فرهنگی، میراث فرهنگی و تولیدات هنری و ادبی اقوام ایرانی حول ارزشهای اسلامی – ایرانی بهویژه در مناطق مرزی مبتنی بر آمایش فرهنگی و سرزمینی» میتواند ترسیمکننده منظومه فکری ایرانی- اسلامی و بخشی از وضعیت مطلوب فرهنگی کشور در سایهسار اصول تعالیم پیامبران و بر اساس مبانی، ارزشهای دینی و ملی، اصول بنیادین فرهنگی کشور، رهنمودهای مقام معظم رهبری (مدظله العالی) و سایر اسناد فرادستی و همچنین مقتضیات ملی، منطقهای و جهانی باشد. سند حاضر، به عنوان سندی برنامهای برای بهرهگیری از ظرفیت دستگاهها، نهادها و ارکان مختلف اجتماعی به منظور زمینهسازی برای شناخت عمومی و تخصصی جامعه و اقدامات زیربنایی برای حفاظت و بهکارگیری مؤثر ارزشها و توجه به اهمیت فرهنگی میراث فرهنگی تدوین شده است و قصد دارد نقش جمهوری اسلامی ایران را به عنوان حافظ میراث فرهنگی ایران و نیز گنجینههای مشترک جهانی؛ تثبیت و با تکیه و بهرهگیری از این سرمایه بیهمتا، زمینه را برای پیشرفت کشور و تعالی کلیت فرهنگ جهانی ترسیم نماید. بخش اول: مبانی، ارزشها و اصول 1- مبانی 1-1- میراث فرهنگی، ابزار شناخت خداوند و سنّتهای الهی در عینیّت تاریخ؛ 2-1- میراث فرهنگی؛ درک گذشته برای خلق آینده و ایجاد تمدن نوین ایرانی-اسلامی و میراث تمدنی جامعه؛ 3-1- میراث فرهنگی؛ عامل تحکیم پیوندهای خانوادگی و اجتماعی؛ 4-1- میراث فرهنگی؛ منبع دانش، تجارب و باور زیست سرزمینی؛ 5-1- میراث فرهنگی؛ زیربنای پیشرفت همهجانبه کشور؛ 6-1- میراث فرهنگی؛ تجسم عینی تاریخ و تمدن یک ملت؛ 7-1- میراث فرهنگی؛ مقوم سبک زندگی ایرانی - اسلامی؛ 8-1- میراث فرهنگی؛ اصل، اساس، ریشه، هویت و همه داشتههای تاریخی ملت؛ 9-1- میراث فرهنگی؛ قدمت، اصالت، تفاخر و دیرینگی یک ملت؛ 10-1- میراث فرهنگی؛ عامل وفاق، انسجام، همبستگی اجتماعی و وحدت ملی. 2- ارزشها 1-2- پندآموزی از تاریخ و گذشتگان در چارچوب آموزههای ایرانی – اسلامی؛ 2-2- صیانت از میراث فرهنگی ملموس و ناملموس؛ 3-2- مردمی کردن حفاظت و صیانت از میراث فرهنگی؛ 4-2- تکیه بر میراث فرهنگی در چارچوب آموزههای ایرانی – اسلامی برای تعمیق خودباوری ملی و اجتناب از خودباختگی؛ 5-2- رویکرد فرهنگی در اقتصاد میراث فرهنگی؛ 6-2- نقشآفرینی خانواده به عنوان واحد بنیادین هویتساز، تمدنساز و فرهنگساز در حفاظت از میراث فرهنگی و تمدنی و انتقالدهنده میراث فرهنگی ناملموس، فرهنگ بومی، زبان و گویش محلی، آداب و رسوم به نسلهای بعدی. 3- اصول 1-3- آموزههای ایرانی- اسلامی اصل بنیادین در حفاظت و صیانت از میراث فرهنگی؛ 2-3- مشارکت عمومی به عنوان یکی از اصول حفاظت و صیانت از میراث فرهنگی؛ 3-3- حساسیت و ایفاء نقش خانوادهها در راستای حفظ، ارزشآفرینی و انتقال میراث فرهنگی؛ 4-3- ترویج میراث فرهنگی در راستای تقویت ایمان و ارتقای فضایل اخلاقی جامعه؛ 5-3- صیانت از میراث فرهنگی در راستای پاسداشت تنوع و تفاوتهای فرهنگی اقوام و عدالت فرهنگی در چارچوب حفظ انسجام اجتماعی و هویت ملی؛ 6-3- میراث فرهنگی، ابزار تعامل بیننسلی و ارتباطات مبتنی بر ارزشهای فرهنگی و معنوی خانوادگی و اجتماعی؛ 7-3- میراث فرهنگی، ابزار ترسیم تصویر واقعی جمهوری اسلامی ایران در تعاملات بینالمللی و عامل انتقال پیامهای الهی و انسانی به سایر ملل؛ 8-3- توجه به اقتصاد میراث فرهنگی در چرخه اقتصادی جامعه. بخش دوم: اهداف الف- هدف اصلی: تحکیم هویت فرهنگی و تمدنی کشور با تکیه بر میراث فرهنگی ب- اهداف فرعی:
تهران، خیابان طالقانی، شماره 436
کدپستی: 1591814313(+9821) 66976601 - 7
info@sccr.ir www.sccr.ir
