به گزارش مرکز رسانه وروابط عمومی شورای عالی انقلاب فرهنگی، مسعود فیاضی در گفتگو با شبکه خبر با اشاره به آغاز به کار «قرارگاه جنگ شناختی» در شورای عالی انقلاب فرهنگی از ابتدای جنگ ۱۲ روزه، اظهار داشت: در جنگ‌های مدرن امروز، علاوه بر عرصه‌های کلاسیک نبرد شامل زمین، دریا، هوا و فضا، دو حوزه جدید به نام‌های «جنگ سایبری» و «جنگ شناختی» اضافه شده است که دومی از اهمیت و حساسیت ویژه‌ای برخوردار است.
فیاضی با تفکیک میان جنگ سایبری و جنگ شناختی گفت: جنگ سایبری عمدتاً معطوف به مباحث هک، نفوذ، عملیات الکترونیک و فضای دیجیتال است؛ اما جنگ شناختی، نبردی برای تأثیرگذاری بر باورها، ادراکات، احساسات و علایق آحاد مردم است.
وی مخاطب جنگ شناختی را «عموم مردم» دانست و افزود: در جنگ نظامی کلاسیک، اهداف معمولاً اماکن نظامی، فرماندهان و نیروهای مسلح هستند؛ اما در جنگ شناختی، تمام شهروندان یک جامعه هدف قرار می‌گیرند. هدف نهایی این جنگ، شکستن مقاومت، استحکام و تاب‌آوری مردم است تا دشمن بدون متحمل‌شدن هزینه‌های جنگ سخت، به اهداف استراتژیک خود دست یابد.
تغییر راهبرد دشمن: از بمب اتم تا جنگ نرم
قائم‌مقام دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به تحولات موازنه قدرت در جهان امروز تصریح کرد: امروز دیگر صرف داشتن بمب اتم یا برتری نظامی کلاسیک، تضمین‌کننده پیروزی نیست. جمهوری اسلامی ایران بدون ساخت بمب اتم، به عنوان قدرت چهارم نظامی جهان شناخته می‌شود؛ از این رو دشمن راهبرد خود را تغییر داده و تمرکز خود را بر عناصر شناختی مردم معطوف کرده است.
فیاضی عناصر شناختی را شامل «باورها، ذهنیت‌ها، احساسات و علایق» برشمرد و گفت: دشمن تلاش می‌کند با دستکاری این عناصر، حس سلحشوری را به ترس، امید را به یأس، و علقه به وطن و رهبری را به بی‌تفاوتی تبدیل کند. وقتی مبادی تصمیم‌گیری در ذهن مردم تغییر کند، رفتار و کنش اجتماعی آن‌ها نیز دگرگون شده و دشمن به هدف خود می‌رسد.
فیاضی با تشریح تاکتیک‌های جنگ شناختی خاطرنشان کرد: تمام فشارهای بیرونی و تهدیدات نظامی، در خدمت جنگ شناختی قرار می‌گیرند. برای نمونه، دشمن با مانور نظامی در منطقه، انتشار اخبار تهدیدآمیز و بزرگ‌نمایی توانایی‌های خود، تلاش می‌کند حس ترس و نگرانی را در جامعه هدف تزریق کند.
وی افزود: این در حالی است که دشمن می‌داند در صورت درگیری نظامی مستقیم، پاسخ سختی دریافت خواهد کرد؛ بنابراین ترجیح می‌دهد با کم‌هزینه‌ترین روش، یعنی جنگ شناختی، اراده مقاومت را در نطفه خفه کند.
ریشه‌های دینی و راهبردی جنگ شناختی
رئیس مرکز رصد و نظارت و ارزیابی شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به پیشینه جنگ شناختی در متون دینی گفت: در قرآن کریم به‌شدت به ابعاد شناختی نبرد پرداخته شده و این موضوع یکی از راهبردهای اصلی الهی برای پیروزی مؤمنان است.
فیاضی با مقایسه اسناد منتشرشده توسط ناتو، نیروی انتظامی فرانسه و مراکز پژوهشی تل‌آویو با آموزه‌های قرآنی تأکید کرد: اگرچه دشمنان با روش‌های علمی و رسانه‌ای به دنبال تغییر ادراکات و عقاید هستند، اما ما در قرآن به راهکارهای عمیق‌تر و پایدارتری برای مصون‌سازی ذهنی و شناختی دسترسی داریم.
فیاضی با اشاره به افق زمانی جنگ شناختی گفت: در کوتاه‌مدت، تمرکز این جنگ بر «ادراکات» است تا طرف مقابل دچار اشتباه محاسباتی شود و بر «احساسات» تا حس سلحشوری به ترس تبدیل گردد. موفقیت در این عرصه می‌تواند سرنوشت یک نبرد را بدون شلیک حتی یک گلوله تعیین کند.
قائم‌مقام دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به تجربه جنگ ۱۲ روزه اخیر و همچنین جنگ تحمیلی هشت‌ساله گفت: در جنگ هشت‌ساله، اگرچه مفهوم «جنگ شناختی» به صورت امروزی شناخته شده نبود، اما دشمن حتی با بهره‌گیری از تمام ابزارهای تبلیغاتی و روانی خود نتوانست به اهدافش دست یابد؛ چرا که ملت ایران با تکیه بر باورهای عمیق دینی و انقلابی، تاب‌آوری شناختی خود را حفظ کرد.
فیاضی تأکید کرد: امروز با هوشیاری بیشتر و بهره‌گیری از ظرفیت‌های علمی و فرهنگی، قرارگاه جنگ شناختی شورای عالی انقلاب فرهنگی مأموریت دارد تا با رصد، تحلیل و مقابله هدفمند با عملیات شناختی دشمن، از سرمایه اجتماعی و اراده ملی صیانت کند.
حضور مردم در میدان؛ پاشنه آشیل جنگ شناختی دشمن
فیاضی با اشاره به تجربه تاریخی ملت ایران در مقابله با عملیات روانی دشمنان گفت: در طول هشت سال دفاع مقدس، مردم ایران هرگز نترسیدند؛ حتی زمانی که جنگ به مناطق شهری کشیده شد و صدام تهدید کرد که در تهران را بمباران خواهد کرد، مردم با حضور پرشورتر خود در خیابان‌ها، معادلات دشمن را برهم زدند.
وی با اشاره به رویدادهای اخیر افزود: همین الگو در روز جهانی قدس نیز تکرار شد؛ با وجود پرواز پهپادهای دشمن بر فراز شهرها و حتی به شهادت رسیدن یکی از بانوان مؤمنه در مراسم، مردم نه تنها عقب‌نشینی نکردند، بلکه با سردادن تکبیرهای بلندتر، اراده خود را برای ادامه مسیر مقاومت به نمایش گذاشتند.
قائم‌مقام دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با تأکید بر اینکه «راهکار مقابله با جنگ شناختی، ریشه در آموزه‌های وحیانی دارد»، گفت: امروز ما با یهودیانی مواجهیم که اگر بخواهیم آن‌ها را با یهودیان عصر پیامبر(ص) مقایسه کنیم، باید بگوییم صهیونیست‌های امروز، همان بنی‌قریظه، بنی‌نضیر و بنی‌قینقاع هستند که در چندین سوره قرآن، شیوه مقابله با آن‌ها به‌صورت کاملاً شناختی تبیین شده است.
فیاضی با تلاوت آیات ۲ و ۳ سوره مبارکه حشر که درباره بنی‌نضیر نازل شده، تصریح کرد: خداوند در این آیات می‌فرماید: «هُوَ الَّذِي أَخْرَجَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ مِن دِيَارِهِمْ لِأَوَّلِ الْحَشْرِ ۚ مَا ظَنَنتُمْ أَن يَخْرُجُوا ۖ وَظَنُّوا أَنَّهُم مَّانِعَتُهُمْ حُصُونُهُم مِّنَ اللَّهِ فَأَتَاهُمُ اللَّهُ مِنْ حَيْثُ لَمْ يَحْتَسِبُوا ۖ وَقَذَفَ فِي قُلُوبِهِمُ الرُّعْبَ ۚ يُخْرِبُونَ بُيُوتَهُم بِأَيْدِيهِمْ وَأَيْدِي الْمُؤْمِنِينَ...»؛ یعنی خداوند همان کسی است که کافران اهل کتاب را برای نخستین بار از خانه‌هایشان بیرون راند؛ شما گمان نمی‌کردید که آن‌ها خارج شوند و خودشان نیز گمان می‌کردند که قلعه‌هایشان آن‌ها را از [عذاب] خدا باز می‌دارد، اما خدا از جایی که گمان نمی‌بردند به سراغشان آمد و ترس را در دل‌هایشان انداخت، تا آنجا که خانه‌های خود را با دستان خود و به دست مؤمنان ویران می‌کردند.
وی تأکید کرد: این دقیقاً همان الگوی «فروپاشی از درون» است؛ دشمن با القای ترس، چنان دچار اضطراب شناختی می‌شود که خودش به تخریب پایگاه‌های خود می‌پردازد.
فیاضی با برشمردن چهار اصل کلیدی برای پیروزی در جنگ شناختی از منظر قرآن کریم گفت: اگر این چهار عنصر در جامعه مؤمنان وجود داشته باشد، قطعاً در نبرد شناختی پیروز خواهیم شد. اول ایمان و باور به برتری معنوی است، خداوند در قرآن می‌فرماید: «وَلَا تَهِنُوا وَلَا تَحْزَنُوا وَأَنتُمُ الْأَعْلَوْنَ إِن كُنتُم مُّؤْمِنِينَ»؛ سست نشوید، غمگین نباشید و شما برترید اگر ایمان داشته باشید. ایمان، شرط نخست پیروزی است و دشمن این عنصر را ندارد. اصل دوم، ایستادگی و عدم عقب‌نشینی است. قرآن تأکید می‌کند که اگر در مواجهه با دشمن، مواضع خود را تثبیت کنید و عقب‌نشینی نکنید، برتری روانی را به دست خواهید آورد.
وی ادامه داد: سومین عنصر، داشتن توان دفاعی است. فیاضی در این باره گفت: رئیس پدافند ارتش در گفت‌وگویی به من می‌گفت: «اصلاً کارکرد پدافند این نیست که بزنیم، بلکه این است که دشمن بترسد و وارد نشود.» همین بازدارندگی دو دهه‌ای باعث شد دشمن جرأت حمله مستقیم پیدا نکند؛ اما وقتی در جنگ ۱۲ روزه وارد شد، پاسخ سختی دریافت کرد. چهارمین رکن، صبر است. قرآن کریم می‌فرماید اگر ۲۰ نفر از شما صابر باشند، بر ۲۰۰ نفر غلبه می‌کنند و اگر ۱۰۰ نفر باشید، بر ۲۰۰۰ نفر پیروز می‌شوید. این «صبر» همان مقاومت فعال و هوشمند است که معادلات دشمن را برهم می‌زند.
فیاضی با تحلیل وضعیت کنونی رژیم صهیونیستی گفت: نتانیاهو توانسته است با وعده‌های دروغین مبنی بر «نابودی ایران» و «تجزیه کشور»، موقتاً افکار عمومی اسرائیل و شهرک‌نشینان را با خود همراه کند؛ اما این همراهی بر پایه یک «امر واهی» استوار است.
وی افزود: به محض اینکه افکار عمومی اسرائیل درک کنند که ایران شکست‌ناپذیر است و این جنگ به نتیجه مورد نظر آن‌ها نخواهد رسید، همان توهم فرو می‌ریزد و فشار داخلی بر رژیم افزایش می‌یابد.
قائم‌مقام دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی تأکید کرد: ما امروز هر چهار عنصر پیروزی را در اختیار داریم: ایمان راسخ، فرهنگ شهادت‌طلبی، صبر و مقاومت تاریخی، و تجهیزات بومی و بازدارنده. این چهار رکن، در کنار هم، یک «عنصر برتر» را شکل می‌دهند که دشمن از مواجهه با آن عاجز است.
فیاضی خاطرنشان کرد: در جنگ اخیر، ملت ایران ثابت کرد که نه با تهدید نظامی می‌ترسد، نه با عملیات روانی دچار تردید می‌شود و نه با فشار اقتصادی تسلیم می‌گردد. این همان «تاب‌آوری شناختی» است که قرآن کریم قرن‌ها پیش فرمول آن را به ما آموخته است.
عنصر برتر ایران در معادله جنگ شناختی
فیاضی با تأکید بر تمایز راهبردی جمهوری اسلامی ایران با دشمنان تصریح کرد: آن عنصری که سه رکن ایمان، تجهیزات و صبر را تقویت می‌کند و طرف مقابل ما فاقد آن است، «باور به نصرت الهی و فرهنگ شهادت» است. این سرمایه معنوی، ضریب اثر تمام توانایی‌های مادی و معنوی ما را چندین برابر می‌کند.
وی با اشاره به ضرورت تداوم مقاومت در شرایط کنونی گفت: در درگیری اخیر که حدود سه تا چهار ماه از ابعاد مختلف آن می‌گذرد، اگر مبنا را از جنگ ۱۲ روزه محاسبه کنیم، نزدیک به ۹ تا ۱۰ ماه است که درگیر این نبرد ترکیبی هستیم؛ اما ملت ایران در دفاع مقدس هشت سال ایستادگی کرد و نتیجه آن، چهل سال امنیت و بازدارندگی بود. امروز نیز اگر در این مقطع حساس صبر کنیم و در نقطه صفر مقاومت بایستیم، امنیت کامل را برای ۵۰ سال آینده تضمین خواهیم کرد.
قائم‌مقام دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با برشمردن دستاوردهای راهبردی جمهوری اسلامی ایران در نبرد اخیر گفت: ما در یک جمع‌بندی داخلی، حدود ۳۰ مورد «پیروزی قطعی» را تا این مرحله ثبت کرده‌ایم.
فیاضی افزود: ما بدون تعارف، ابرقدرت اول جهان (آمریکا) را در معادلات منطقه‌ای شکست دادیم؛ رژیم صهیونیستی را به‌صورت دوجانبه و حتی در ائتلاف با آمریکا مورد ضربات سنگین قرار دادیم. این‌ها دستاوردهای کوچکی نیستند، اما برای رسیدن به «پیروزی نهایی و قطعی» باید سختی‌ها را تحمل کنیم و اجازه ندهیم این ماجرا شش ماه دیگر تکرار شود.
فیاضی در پاسخ به سوالی درباره ساختار و عملکرد «قرارگاه جنگ شناختی» در شورای عالی انقلاب فرهنگی گفت: این قرارگاه با دو مأموریت اصلی تشکیل شد: نخست، شناسایی «کنشگران شناختی» در عرصه‌های مختلف شامل تعلیم و تربیت، فرهنگ و اجتماع، علم و فناوری، دانشگاه‌ها، خانواده و زنان، و بهداشت و سلامت.
وی ادامه داد: گام دوم، شبکه‌سازی میان این کنشگران و متمرکزکردن آن‌ها بر «اهداف شناختی واحد» است. همان‌طور که در جنگ نظامی اگر لشکرها اهداف پراکنده داشته باشند شکست می‌خورند، در جنگ شناختی نیز باید همه بر یک نقطه کانونی تمرکز کنند.
رئیس مرکز رصد و نظارت و ارزیابی شورای عالی انقلاب فرهنگی با تشریح مکانیسم عمل این قرارگاه گفت: دبیرخانه قرارگاه با بهره‌گیری از ظرفیت شش ستاد تخصصی (تعلیم و تربیت، فرهنگی-اجتماعی، علم و فناوری، خانواده و زنان، بهداشت و سلامت) و شوراهای اقماری مانند شورای عالی حوزه‌های علمیه و شورای تحول علوم انسانی، به‌صورت هفتگی شرایط را رصد می‌کند.
فیاضی افزود: ما با انتشار «بیانیه‌های رصدی» و «سرخط‌های تفصیلی تبیین»، به تحلیل نقشه دشمن می‌پردازیم: الان دشمن در بعد شناختی چه نقشه‌ای دارد؟ کدام نقطه را هدف گرفته؟ می‌خواهد چه تردیدی ایجاد کند؟ از چه مسیری می‌خواهد موج رسانه‌ای بسازد؟ این تحلیل‌ها به مردم و مسئولان کمک می‌کند تا در جنگ شناختی دچار غفلت نشوند.
پیام کلیدی رهبر انقلاب: «نترسید، همان‌گونه که بودید ادامه دهید»
فیاضی با اشاره به پیام آغازین مقام معظم رهبری در جنگ خاطرنشان کرد: اولین پیام ایشان در پنج دقیقه اولیه، سه نکته کلیدی داشت: «مردم نترسید، همان‌گونه که تا الان عمل کردید ادامه دهید، این مسیر شما را به پیروزی قطعی می‌رساند.»
وی تأکید کرد: این پیام، دقیقاً منطبق بر فرمول قرآنی پیروزی است. اگر ایمان شما استوار باشد، دشمن می‌ترسد. اگر ایستادگی کنید، محاسبات او برهم می‌خورد. اگر صبر پیشه کنید، معادله قدرت به نفع شما تغییر می‌کند.
قائم‌مقام دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در جمع‌بندی نهایی سخنان خود گفت: امروز اگر ملت ایران این سه کلیدواژه اساسی یعنی «ایمان راسخ»، «ایستادگی هوشمند» و «صبر استراتژیک» را سرلوحه عمل خود قرار دهد، نه‌تنها در جنگ شناختی اخیر شکست نخواهد خورد، بلکه با «پیروزی قطعی» این نبرد را به پایان خواهد رساند.
فیاضی افزود: دشمن تمام تلاش خود را کرده تا با ایجاد رعب و وحشت، اراده ملت ایران را بشکند؛ اما فرمول شکست او همین است: «ما نترسیم». وقتی مردم با بصیرت و ایمان، صحنه‌های حضور را ترک نکنند و رسانه‌های دشمن را باور نکنند، تمام سرمایه‌گذاری‌های شناختی رژیم صهیونیستی و حامیانش نقش بر آب خواهد شد.
وی در پایان با قدردانی از همراهی مردم و رسانه‌ها گفت: ان‌شاءالله با توکل بر خدا و پیروی از رهنمودهای مقام معظم رهبری، این فصل از نبرد حق علیه باطل نیز با عزت و سربلندی ملت ایران به پایان برسد.