در همایش تخصصی بررسی پیشنویس سند جامع توسعه دریایی کشور، دکتر علیباقر طاهرینیا، دبیر ستاد علم و فناوری شورای عالی انقلاب فرهنگی، تأکید کرد که تحقق این سند ملی تنها در سایه همافزایی سه بازیگر اصلی نخبگان دانشگاهی بهعنوان پشتوانه فکری، دولت بهعنوان دستگاه اجرایی و نیروهای مسلح بهعنوان ذینفعان استراتژیک دریا ممکن خواهد بود.
به گزارش مرکز رسانه و روابط عمومی شورای عالی انقلاب فرهنگی، در همایش تخصصی بررسی پیشنویس سند جامع توسعه دریایی کشور که در دانشگاه صنعتی امیرکبیر برگزار شد، دکتر علیباقر طاهرینیا، دبیر ستاد علم و فناوری شورای عالی انقلاب فرهنگی، سخنانی ایراد کرد که در آن ضمن تبیین جایگاه و وظایف ستاد علم و فناوری، به نقش تعاملی دانشگاهها، نخبگان و دستگاههای اجرایی در تدوین اسناد ملی پرداخت و سپس به ویژگیها و چالشهای سند جامع توسعه دریایی اشاره کرد.
در آغاز سخنان خود، دکتر طاهرینیا یادآور شد که شورای عالی انقلاب فرهنگی بهعنوان قرارگاه ملی فرهنگ و علم کشور، در طول سالهای گذشته با رویکردی کارشناسانه و نخبگانمحور، در حوزههای مختلف ورودهای مؤثری داشته است. در این چارچوب، پنج ستاد تخصصی در ذیل شورا فعالیت میکنند که یکی از مهمترین آنها، ستاد علم و فناوری و نوآوری است. در شرح وظایف این ستاد، بهوضوح آمده است که مأموریت اصلی آن، نهاییسازی اسناد ملی در حوزه علم، فناوری و نوآوری — بهویژه در زمینههای اولویتدار — است. علاوه بر این، این ستاد مسئول راهبری اجرایی، هماهنگی، نظارت، ارزیابی و انسجامبخشی در حوزه اسناد کلان ناظر به علم و فناوری است، با تأکید ویژه بر توسعه اقتصاد دانشبنیان.
دکتر طاهرینیا تأکید کرد که تمامی این فعالیتها بر اساس سازوکاری نخبگانمحور، خردورزانه و مشارکتجویانه انجام میشود. به گفته وی، ستاد علم و فناوری محل مراوده نخبگان دانشگاهی، کارشناسان و متخصصان است و تعامل با دانشگاهها مأموریت ذاتی این ستاد محسوب میشود. آنچه ما گزارش میکنیم، زاییده ذهن دانشگاهیان و متخصصان است و این نشست امروز نیز جلوهای از همین رویکرد است.
وی ادامه داد: برای بهرهگیری مؤثر از ظرفیتهای نخبگان، ستاد علم و فناوری از دو سازوکار کلیدی استفاده میکند: اول، میزهای تخصصی موضوعی که در سطح کشور فعال هستند؛ و دوم، هیئتهای اندیشهورز استانی که در هر استان، گروهی از نخبگان، رؤسای دانشگاهها و موسسات آموزشی و پژوهشی در آنها عضویت دارند و بهصورت فعال در فرآیند تدوین و نهاییسازی اسناد مشارکت میکنند.
دکتر طاهرینیا در ادامه به برخی از اسناد مهمی که تاکنون توسط این ستاد به تصویب رسیده، اشاره کرد و گفت: از جمله اسناد ملی مهمی که در سالهای اخیر به تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی رسیده، میتوان به سند ملی امنیت غذایی، سند ملی علوم و فناوری سلولهای بنیادی، سند ملی گیاهان دارویی و طب سنتی، سند ملی هوش مصنوعی، سند ملی کوانتوم و نقشه جامع علمی کشور اشاره کرد. وی افزود که نقشه جامع علمی کشور مورد توجه ویژه رهبر معظم انقلاب قرار گرفته و این نشاندهنده اهمیت رویکرد دانشمحور در سیاستگذاری کلان کشور است.
در مورد سند امنیت غذایی، دکتر طاهرینیا گفت که این سند دو سال پیش مصوب و ابلاغ شده و ناظر به یکی از لایههای اساسی اقتدار ملی کشورهاست. وی به تأکید رهبر معظم انقلاب اشاره کرد و گفت که این موضوع اهمیت بالایی در شرایط کنونی دارد، بهویژه با توجه به تحریمهایی که حتی بر پژوهشگران و اساتید این حوزه تحمیل شده است. خوشبختانه شورای عالی انقلاب فرهنگی ورود بهموقعی به این موضوع داشته، اما در حوزه اجرا، هنوز گرههایی وجود دارد؛ بهویژه اینکه گاهی منافع بخشی بر مصالح ملی ترجیح داده میشود و این انسجام لازم را در اجرای سند ایجاد نمیکند.
سپس دکتر طاهرینیا به سند جامع توسعه دریایی پرداخت و گفت که همانطور که دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، فرمودند، این سند سابقهدار است و با تأخیرهای چندسالهای همراه بوده است. از سال ۱۳۹۲، پس از تأکید رهبر معظم انقلاب بر اقتدار دریایی و توسعه مناطق و صنایع دریایی، این موضوع در دستور کار قرار گرفت. جلسات متعددی بین دستگاههای اجرایی، کارشناسان و دبیرخانه شورا برگزار شد، اما وقفههای طولانیای رخ داد که بخشی از آن ناشی از قصورها و تقصیرهایی بود که اشاره شد.
وی افزود: اما نقطه عطف این مسیر، زمانی بود که سند به دانشگاه هرمزگان بهعنوان یک دانشگاه ساحلی و متخصص در حوزه دریا واگذار شد. خوشبختانه این تأخیر بیش از ۱۰ ساله جبران شد. دانشگاه هرمزگان با محوریت اساتید ارجمند و متخصصان حوزه دریا، کار را پیش برد. استاندار محترم هرمزگان نیز در جلسهای سهتا چهار ساعته تا پایان حضور داشتند و کارگروه مربوطه را فعال کردند.
وی همچنین از تعامل مستمر با دولت یاد و سه بازیگر اصلی در این فرآیند را معرفی کرد: دولت بهعنوان دستگاه اجرایی، دانشگاهها بهعنوان نهاد علمی و پشتوانه فکری، و دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی بهعنوان نهاد سیاستگذار و حکمرانی. وی افزود که پس از پایان پنلهای تخصصی امروز، معاونت فناوری ستاد علم و فناوری بلافاصله با شرکتکنندگان رفتوبرگشتهای بازی خواهد داشت تا نسخه نهایی سند تدوین شود.
در پایان، دکتر طاهرینیا با قدردانی گسترده از تمامی حاضران، گفت: به نمایندگی از دبیر محترم شورای عالی انقلاب فرهنگی، از همه مهمانان ارجمند سپاسگزارم، بهویژه از امیر دریادار ایرانی، فرمانده محترم نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران، معاون محترم فرمانده نیروی دریایی سپاه پاسداران، از دانشگاه میزبان و جناب آقای دکتر سروش از دانشکده علوم دریایی، از آقای دکتر کامرانی، دبیر علمی نشست و رئیس محترم دانشگاه هرمزگان، و از همکاران در دبیرخانه شورا، بهویژه آقای دکتر دهمرده و تیم معاونت فناوری و نوآوری که امروز میزبان شما بودند.
