حجتالاسلام والمسلمین خسروپناه با تشریح سیره سیاسی و علمی امام باقر (ع)، به تبیین تأثیر دعا و معنویت اهلبیت (ع) بر تلطیف فضای فکری جهان اسلام و جلوگیری از تندرویهای بیمنطق در میان مذاهب مختلف پرداخت.
به گزارش مرکز رسانه و روابط عمومی شورای عالی انقلاب فرهنگی، حجتالاسلام والمسلمین عبدالحسین خسروپناه در مراسم سالروز شهادت امام محمدباقر (ع) با گرامیداشت یاد شهدای صدر اسلام، شهدای دفاع مقدس و شهدای ماه مبارک رمضان، با استناد به کتاب جریانشناسی عصر معصومان، به تبیین مقاطع حساس زندگی امام پنجم پرداخت و گفت: امام باقر (ع) در سال ۵۷ هجری در مدینه متولد شدند و در سال ۱۱۴ هجری به شهادت رسیدند. ایشان در سن ۳۹ سالگی به مقام امامت رسیدند و ویژگی منحصر به فرد ایشان این است که هم از سوی پدر و هم از سوی مادر علوی و فاطمی بودند. این اصالت دوچندان، قداست خاصی به ایشان بخشیده بود که حتی غیرشیعیان و فرقههایی نظیر زیدیه نیز برای ایشان احترام ویژهای قائل بودند.
حکمرانی در عصر خفقان مروانی و جنایات حجاج بن یوسف
استاد خسروپناه با اشاره به شرایط سیاسی دشوار دوران امامت امام باقر (ع) تصریح کرد: ایشان در ۳ سالگی شاهد واقعه کربلا بودند و پس از آن، دوران سختی را تحت فشار مروانیان سپری کردند. در این دوران، شیعیان تحت شدیدترین شکنجهها و مظالم افرادی همچون "حجاج بن یوسف ثقفی" بودند. فرزندان عبدالملک بن مروان که به ترتیب به قدرت رسیدند، غالباً افرادی فاسق، عیاش و قدرتطلب بودند که جنایات بیشماری را مرتکب شدند.
وی افزود: در میان خلفای آن دوران، تنها "عمر بن عبدالعزیز" بود که دوران خلافت کوتاهش (کمتر از دو سال) استثنا بود؛ او حرمت اهلبیت (ع) را حفظ کرد و بخشی از جنایات پیشین علیه شیعیان را متوقف ساخت. اما در مجموع، فشارها به قدری بود که حتی داشتن نام "علی" یا "فاطمه" مجازاتهای سنگینی همچون تخریب خانه و قطع عضو را به همراه داشت.
نقش امام سجاد (ع) و امام باقر (ع) در جلوگیری از تندروی و تروریسم فکری
استاد حوزه و دانشگاه در بخش دیگری از سخنان خود به دستاورد بزرگ معنوی امام سجاد (ع) و امام باقر (ع) برای کل جهان اسلام اشاره کرد و گفت: یکی از بزرگترین خدمات امام سجاد (ع) که در دوره امام باقر (ع) به ثمر نشست، هدایت تودههای مسلمان به سمت معنویت و عرفان از طریق ادعیه بود. اگر هدایتگریهای این بزرگواران نبود، اکثریت جهان اهلسنت نیز به سمت خشونتگرایی بیمنطق و تفکرات داعشی سوق پیدا میکردند.
وی خاطرنشان کرد: این گروههای معنوی، عرفانی و تصوفی که امروز در میان اهلسنت دیده میشوند، ریشه در آموزههای معنوی اهلبیت (ع) دارند. جالب است بدانید که تمام سلاسل معتبر عرفانی اهلسنت، بدون استثنا، سلسله خود را به امیرالمؤمنین (ع) میرسانند. حتی در طریقت نقشبندی که شاخهای از آن به ابوبکر میرسد، شاخههای اصلی دیگر آن به حضرت علی (ع) منتهی میشود و بزرگان آنها برای ۱۲ امام احترام قلبی و جایگاه رفیعی قائل هستند.
استاد خسروپناه در ادامه سخنان خود در مراسم سالروز شهادت امام محمدباقر (ع)، به تشریح مبارزات فکری ایشان با مکاتب انحرافی پرداخت و گفت: در دوران امام باقر (ع)، انحرافات بزرگی همچون "جبرگرایی" و "تفویض" رواج یافته بود تا راه برای معصیت مردم هموار شود؛ اما امام با تبیین اصل "لا جبر و لا تفویض بل امر بین الامرین" این انحراف را سد کردند.
وی همچنین به مقابله امام با جریان "غلات" اشاره کرد و افزود: گروههایی به نام غالیان تلاش داشتند ائمه را تا مقام خدایی یا پیامبری بالا ببرند. امام باقر (ع) قاطعانه در برابر اینها ایستادند و تبیین کردند که اگرچه مقام ائمه از پیامبران اولوالعزم بالاتر است، اما وحی تشریعی بر آنها نازل نمیشود و بنده برگزیده خداوند هستند.
حکمرانی علمی امام باقر (ع) با تربیت شاگردان و صاحبنظران
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به شبکه گسترده شاگردان امام پنجم، تصریح کرد: امام باقر (ع) در آن فضای خفقان که کسی جرأت نداشت نام علی و فاطمه را بر فرزندانش بگذارد، یک جبهه فکری عظیم راه انداختند. طبق مستندات تاریخی، ایشان بیش از ۵۰۰ صحابی خاص داشتند و تعداد شاگردان ایشان (شامل اهلسنت و زیدیه) به بیش از ۶۵۰ نفر میرسید. نخبگانی همچون محمد بن مسلم و ابوبصیر اسدی که از "اصحاب اجماع" هستند، پایههای فقه و کلام شیعه را تحت نظر ایشان بنا نهادند. امام اگرچه حکومت ظاهری نداشتند، اما بر دلها و اندیشهها حکمرانی میکردند.
استاد خسروپناه در ادامه به وظایف شیعیان در دوران غیبت پرداخت و اظهار داشت: ائمه ما همواره بر معرفت نسبت به امام زمان (عج) تأکید کردهاند تا در دوران غیبت طولانی، ایمانها ضعیف نشود. نباید اجازه دهیم شبهاتی نظیر اینکه "چرا با وجود جنایات رژیم صهیونیستی در غزه، امام ظهور نمیکنند؟" در ایمان ما رخنه کند. ظهور حتمی است و طبق فرموده امام باقر (ع)، نخستین سخن ایشان پس از ظهور، آیه "بقیة الله خیر لکم" خواهد بود.
وی با نقل خاطرهای معنوی درباره ارتباط با ساحت مقدس ولیعصر (عج) گفت: اگر عنایات امام زمان (عج) نبود، ملت ایران نمیتوانست تک و تنها در برابر آمریکایی که در طول تاریخش بیش از ۲۰۰ سال را در جنگ و جنایت سپری کرده، با قدرت موشکی، پهپادی و تدبیر رهبری ایستادگی کند.
