دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی گفت: ابن سینا نماد زایش فکر و تولید نظریه در جهان اسلام است و جامعیت علمی او در فلسفه، الهیات، ریاضیات، اخترشناسی، طب و دیگر علوم، این حکیم بزرگ را به چهرهای کمنظیر در تاریخ اندیشه تبدیل کرده است.
حجتالاسلام والمسلمین عبدالحسین خسروپناه دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، امروز، دوم شهریورماه در بیستویکمین بزرگداشت سالانه شیخالرئیس ابنسینای بزرگ «حکیم هزارهها» که با حضور اساتید ابن سیناپژوه در مجتمع فرهنگی شهید آوینی برگزار شد، اظهار کرد: در این عصر، بایستههایی درباره شخصیت بزرگ ابن سینا بر عهده ماست و بنیاد بوعلی سینا، فرهنگستان علوم، مؤسسههای فلسفی، پژوهشگاهها و دانشگاهها در معرفی این شخصیت مسئولیت دارند.
وی افزود: نخستین وظیفه، معرفی ابن سینا به نسل جدید با زبان این نسل است. متأسفانه گاهی حتی برخی افراد جامعه شناخت دقیقی از بزرگان علمی خود ندارند و این مسئله نشان میدهد که در معرفی درست آنان کوتاهی کردهایم.
خسروپناه با اشاره به جامعیت علمی ابن سینا بیان کرد: این حکیم در عمر حدود ۵۷ ساله خود در فلسفه، الهیات، ریاضیات، طبیعیات، منطق و طب فعالیت کرد و علاوه بر پزشکی، در حوزههایی مانند ریاضیات، اخترشناسی، علوم طبیعی، جغرافیا و منطق نیز صاحبنظر بود. مهمتر اینکه او صرفاً ناقل اندیشههای دیگران نبود، بلکه در حوزههای مختلف دارای نوآوری و نظریهپردازی بود و شاید در روزگار خود کمتر شخصیتی با چنین جامعیتی وجود داشته است.
وی ادامه داد: «شفا» یک دایرةالمعارف بزرگ علمی و فلسفی است و «دانشنامه علائی» نیز اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا ابن سینا بخشی از دانش را به زبان فارسی ارائه کرد و نشان داد که زبان فارسی میتواند زبان علم نیز باشد. «قانون در طب» نیز در پنج کتاب تدوین شده و از کلیات طب تا بیماریها و روشهای درمان را دربرمیگیرد.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به دیگر آثار ابنسینا گفت: «الحکمة العروضیة»، «عیون الحکمة»، «رساله العشق» و «حی بن یقظان» از دیگر آثار مهم او هستند. «حی بن یقظان» نشان میدهد که ابن سینا چگونه میتوانست مباحث پیچیده فلسفی را در قالب داستان به مخاطب منتقل کند و «رساله العشق» نیز از آثار مهم او در تبیین مسئله عشق است.
وی با تأکید بر گستره تأثیرگذاری ابن سینا اظهار کرد: تقریباً متفکر بزرگی در جهان اسلام وجود ندارد که با اندیشه ابن سینا مواجه نشده باشد؛ از ابوحامد غزالی، شیخ اشراق و فخر رازی تا خواجه نصیرالدین طوسی و ملاصدرا، بسیاری از متفکران از اندیشههای او تأثیر پذیرفتهاند. اندیشههای ابن سینا همچنین بر برخی جریانهای فلسفی در غرب تأثیر گذاشته و امروز نیز در کشورهای مختلف درباره او پژوهش میشود.
استاد خسروپناه با اشاره به بُعد الهیاتی اندیشه ابن سینا گفت: خداشناسی و خداباوری از ابعاد مهم اندیشه اوست و ابن سینا براهین محکمی برای اثبات وجود خدا ارائه کرده است. برهان مشهور او در «اشارات و تنبیهات» از نمونههای مهم استدلال فلسفی در این زمینه بهشمار میرود. هرچند ابن سینا از فارابی تأثیر پذیرفته، اما در این حوزه نیز دارای ابتکار و نوآوری بوده است.
وی درباره نسبت ابن سینا با تشیع نیز بیان کرد: درباره مذهب ابن سینا دیدگاههای مختلفی وجود دارد و نمیتوان بدون بررسی دقیق تاریخی با قطعیت درباره این موضوع سخن گفت؛ با این حال، برخی پژوهشگران در آثار او نشانههایی از نزدیکی به برخی مبانی تفکر شیعی یافتهاند.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با تأکید بر ضرورت بهرهگیری از اندیشه ابن سینا در حوزههای مختلف اظهار کرد: فلسفه ابن سینا را نباید تنها در کتابها و مباحث نظری محدود کرد، بلکه میتوان کاربست آن را در معماری، موسیقی و هنر نیز بررسی کرد. در معماری ایرانی نیز میتوان ارتباط میان عناصر معماری و مفاهیمی همچون اسمای الهی، نور، آرامش، معنویت، طبیعت، تقارن، توازن، تناسب و نظم را مشاهده کرد و این ظرفیت باید در پژوهشهای مربوط به کاربست اندیشه حکمای ایرانی مورد توجه قرار گیرد.
وی افزود: اندیشههای ابن سینا در مسئله نبوت میتواند در حکمرانی مبتنی بر عدالت مورد استفاده قرار گیرد و یکی از مسائل مهم امروز، عدالت در سلامت و نسبت آن با حکمرانی سلامت است. صرف ساخت بیمارستان یا استفاده از فناوریهای نوین درمانی لزوماً به معنای تحقق عدالت نیست، بلکه باید بررسی شود این امکانات چگونه و با چه میزان دسترسی عادلانه در اختیار مردم قرار میگیرد.
استاد خسروپناه گفت: میتوان با بهرهگیری از نظریه عدالت ابن سینا و ظرفیت فلسفههای مضاف، مبانی نظری لازم برای بررسی مسائل جدیدی همچون عدالت در سلامت و حکمرانی سلامت را استخراج کرد و اندیشه ابن سینا را از حوزه مباحث تاریخی و نظری، به مسائل عینی و مورد نیاز جامعه امروز پیوند زد.
