دبیر ستاد سلامت شورای عالی انقلاب فرهنگی با تأکید بر اینکه سلامت در ادبیات دینی و فرهنگی ایران همواره نگاهی جامع داشته است، گفت: سلامت صرفاً به معنای سلامت جسم نیست و نگاه تقلیلگرایانه به آن، یکی از چالشهای اصلی نظام سلامت کشور محسوب میشود.
به گزارش مرکز رسانه و روابط عمومی شورای عالی انقلاب فرهنگی، دکتر حسن ابوالقاسمی در همایش حکمرانی علم و فناوری در انسجام ملی و اجتماعی که در فرهنگستان علوم برگزار شد، با گرامیداشت یاد و خاطره شهدای کشور، بهویژه شهدای هستهای و فرماندهان دفاع مقدس، اظهار کرد: تشکیل ستاد سلامت در شورای عالی انقلاب فرهنگی، خلأ مهمی را در این شورا پوشش داد و جا دارد از رئیسجمهور، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، دبیران پیشین شورا و اعضای آن که زمینه تصویب این ستاد را فراهم کردند، قدردانی کنم.
وی با قدردانی از پیگیریهای دکتر مرندی در تحقق این موضوع افزود: سلامت از مهمترین نعمتهای الهی است و در ادبیات دینی، فرهنگی و علمی ایران جایگاه ویژهای دارد. برخلاف تصور رایج، نگاه جامع به سلامت، موضوعی وارداتی یا جدید نیست، بلکه ریشهای عمیق در متون دینی، اشعار و آثار اندیشمندان ایرانی دارد.
سلامت، تنها سلامت جسم نیست
ابوالقاسمی با اشاره به تعاریف متعدد سلامت تصریح کرد: سلامت در ادبیات ما هرگز صرفاً به سلامت جسمانی محدود نبوده است. نگاه همهجانبه به سلامت، شامل ابعاد جسمی، روانی، اجتماعی و معنوی، قرنها پیش در آثار اندیشمندان و شاعران بزرگی همچون ناصر خسرو، حافظ، سعدی و فردوسی مطرح شده است.
وی افزود: حتی پیش از تعاریف سازمان بهداشت جهانی، در متون کهن ما به روشنی آمده است که وظیفه پزشکی، حفظ سلامت انسان و بازگرداندن آن در صورت زوال است. این نگاه نشان میدهد که «بهداشت» همواره مقدم بر «درمان» بوده است.
سیاستهای کلی سلامت، بالاترین سند بالادستی کشور
دبیر ستاد سلامت شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به سیاستهای کلی سلامت ابلاغی مقام معظم رهبری گفت: این سند، مهمترین و قویترین سند بالادستی حوزه سلامت در کشور است و همه دستگاهها موظفاند بر اساس آن عمل کنند. در این سیاستها بهصراحت بر تحقق رویکرد سلامت همهجانبه در تمامی قوانین، سیاستها و مقررات تأکید شده است.
وی ادامه داد: در این سند حتی استفاده از ظرفیت مراکز بهداشتی و درمانی برای بسط اخلاق و معنویت در جامعه مورد توجه قرار گرفته است؛ یعنی مراکز سلامت صرفاً محل ارائه خدمات درمانی نیستند، بلکه میتوانند بستری برای ارتقای اخلاق و معنویت باشند.
سلامت همهجانبه، مسئولیت همه دستگاههاست
ابوالقاسمی با بیان اینکه سلامت یک مسئولیت عمومی است، خاطرنشان کرد: نمیتوان سلامت جسم، روان، معنوی و اجتماعی را از یکدیگر تفکیک کرد یا آن را به دستگاه خاصی سپرد. سلامت همهجانبه، تکلیف مشترک همه نهادها و سازمانهاست.
وی تأکید کرد: وزارت بهداشت تنها حدود ۲۰ درصد در تأمین سلامت جامعه نقش دارد و ۸۰ درصد دیگر به عوامل اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی، آموزشی و تصمیمات سایر دستگاهها بازمیگردد. بنابراین اگر سلامت در سیاستگذاریها و قوانین سایر بخشها لحاظ نشود، نمیتوان انتظار جامعهای سالم داشت.
خودمراقبتی، رکن اساسی سلامت جامعه
دبیر ستاد سلامت شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به اهمیت «خودمراقبتی» گفت: تا زمانی که سلامت فردی اصلاح نشود، سلامت جامعه محقق نخواهد شد. ترویج خودمراقبتی یکی از اساسیترین ارکان نظام سلامت است و برخلاف برخی تصورها، مفهومی غربی نیست.
وی افزود: مراقبت از نفس، حفظ جان و جلوگیری از آسیب به بدن، از آموزههای صریح دینی ماست. خودمراقبتی ریشه در فرهنگ و دین ما دارد و بیتوجهی به آن، هزینههای سنگینی را به بخش درمان تحمیل میکند.
سواد سلامت، حلقه مفقوده نظام سلامت
ابوالقاسمی با انتقاد از غفلت نسبت به ارتقای سواد سلامت مردم گفت: نمیتوان انتظار کاهش هزینههای درمان را داشت، در حالی که سواد سلامت جامعه ارتقا نیافته است. بسیاری از کشورها پس از صرف هزینههای هنگفت در حوزه درمان، به این نتیجه رسیدهاند که باید به آموزش و آگاهی مردم بازگردند.
وی ادامه داد: امروز حجم عظیمی از اطلاعات غیرتخصصی و نادرست در فضای مجازی منتشر میشود، در حالی که تولید محتوای معتبر و قابل فهم درباره سلامت عمومی بسیار محدود است. سلامت نباید صرفاً «پزشکیمحور» دیده شود؛ پزشکی بخشی از سلامت است، نه تمام آن.
مرگهای غیرطبیعی؛ نشانه ضعف در فرهنگ سلامت
دبیر ستاد سلامت شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به آمار سالانه مرگهای غیرطبیعی در کشور گفت: سالانه حدود ۵۰ هزار مرگ غیرطبیعی و ۳۰۰ تا ۴۰۰ هزار مورد معلولیت در کشور ثبت میشود؛ آماری که بخش قابلتوجهی از آن قابل پیشگیری است.
وی افزود: حدود ۲۰ هزار مورد از این مرگها ناشی از تصادفات رانندگی است و بخش عمدهای از آن به فرهنگ رانندگی، قوانین بازدارنده و رفتارهای پرخطر بازمیگردد. اگر نگاه سلامتمحور در تصمیمگیریها حاکم باشد، میتوان این آمار را بهطور جدی کاهش داد.
ابوالقاسمی تأکید کرد: توسعه زیرساختهای درمانی بدون اصلاح فرهنگ، قوانین و رفتارهای اجتماعی، تنها هزینههای نظام سلامت را افزایش میدهد و مسئله اصلی را حل نخواهد کرد.
