مقدمه

ماده 1- تعاریف

1-1- مواد پیشرفته

1-2- فرآوری

عملیات فرآوری مواد، عملیاتی است که بر روی مواد خام به‌منظور تغییر عیار، اندازه و غلظت آن و رسیدن به حد مطلوب صنعت انجام می‌شود. نوع عملیات به‌صورت کلی شامل انواع عملیات نمونه‌سازی، آنالیز، خردایش، آب‌گیری، پرعیارسازی و عملیات پایلوت است.

1-3- فرایندهای نوین فرآوری مواد

1-4- حسابداری جریان مواد

1-5- بهره‌وری سبز

1-6- مواد نوظهور

ماده 2- اصول و ارزش‌های بنیادین

1. حفظ استقلال کشور و دستیابی به اقتصاد مقاومتی و دانش‌بنیان با رفع نیازهای اساسی و راهبردی حال و آینده با رویکردی واقع‌نگر و کاهنده نقاط آسیب‌پذیر؛
2. رعایت عدالت به‌ویژه تأکید بر عدالت بین نسلی و تعهد نسبت به نسل آینده در بهره‌برداری از منابع طبیعی؛
3. محوریت عقلانیت در تقسیم فرصت‌های مشارکت برای نهادها، شرکت‌ها، افراد و فعالان این حوزه با توجه‌ به توانمندی‌های آنها در توسعه و بهره‌برداری متوازن از مواهب خداداد؛
4. احترام به محیط ‌زیست و استفاده بهینه از ذخایر و موهبت‌های الهی با بهره‌برداری عادلانه، منطقی و به‌موقع از آنها؛
5. تقدم مصالح عمومی بر منافع فردی و گروهی و تقویت روحیه همکاری به‌منظور افزایش بهره‌وری فرآوری مواد؛
6. حمایت از رویکرد مشارکت مردمی و تعاونی و تقویت روحیه همکاری بنا بر سیاست‌های کلی اصل 44 در فرآوری مواد.

ماده 3- چشم‌انداز و اهداف کلان

3-1- چشم‌انداز

3- 2- اهداف کلان و شاخص‌های ارزیابی

ماده 4- راهبردها و اقدامات کلان

• 1- حمایت از توسعه مؤسسات مشاوره‌ای در زمینه مالکیت فکری به‌منظور بررسی فنی و ثبت اختراعات افراد و نهادها و تسهیل‌گری در تجاری‌سازی اختراعات ثبت‌شده؛
• 2- تقویت و توسعه شبکه آزمایشگاهی و مراکز توسعه فناوری با بهره‌گیری از ظرفیت‌های ملی موجود؛
• 3- حمایت از تجهیز آزمایشگاه‌ها و زیرساخت‌های تحقیقاتی موردنیاز ازجمله ایجاد مراکز توسعه فناوری مشترک در حوزه‌های اولویت‌دار کشور؛
• 4- کمک به اعتباربخشی بین‌المللی آزمایشگاه‌های مرجع و نهادهای صدور گواهی کیفیت با رویکرد صادرات محصولات دانش‌بنیان؛
• 5- ایجاد سازوکارهای لازم برای به‌کارگیری حسابداری جریان مواد و انرژی در راستای بهره‌وری سبز (کاهش استفاده از منابع طبیعی و کاهش تولید آلاینده‌ها ضمن دستیابی به تولید بالاتر)؛
• 6- تدوین شاخص‌های مورد نیاز و ساماندهی نظام آماری و تهیه بانک اطلاعاتی در حوزه فناوری‌های مواد پیشرفته و فرایندهای نوین فرآوری مواد؛
• 7- ایجاد نظام استاندارد، کنترل کیفیت ملی و بین‌المللی و توسعه مراکز مرجع آزمون صنعتی؛
• 8- ایجاد سازوکار مشارکت و همکاری دستگاه‌های مسئول با هدف پیگیری و تحقق اصول کاهش، استفاده مجدد و بازیافت مواد و تولید محصولات و استحصال محصولات ارزشمند از پسماند.

• 1- اصلاح و به‌روزرسانی سرفصل‌ها و متون دروس دانشگاهی در رشته‌های مرتبط، با رویکرد افزایش سطح دانش فنی، کارآفرینی و کاربردی‌سازی و کمک به اصـلاح و اجرای برنـامه‌های درسـی بـا رویکرد فنـاورانه در آمـوزش و پرورش؛
• 2- برگزاری دوره‌های آموزشی، کارآموزی و مهارتی کوتاه‌مدت و میان‌مدت با رویکرد افزایش کارآفرینی و آمادگی برای ورود دانشجویان و دانش‌آموختگان به بازار کار با اولویت دانشگاه‌های برتر؛
• 3- حمایت از استقرار نظام‌های آموزش بدو و حین خدمت و بازآموزی ویژه شاغلان؛
• 4- ترویج دانش متناسب با این حوزه در میان دانش‌آموزان و دانشجویان کشور؛
• 5- تجهیز و تأمین مواد پیشـرفته و فناوری‌های مربوطه در پژوهش‌سـراها، دبیرسـتان‌ها و هنرسـتان‌های منتخب دوره دوم متوسـطه و توانمنـدسازی دبیران و هنرآموزان این دوره.

• 1- حمایت از طرح‌های تحقیقاتی ملی و کاربردی تقاضامحور و اثربخش و همچنین ارتقاء سطح آمادگی فناورانه یافته‌های تحقیقاتی و نتایج تحقیقات گروه‌های دانشگاهی، مراکز علمی و تحقیقاتی و بنگاه‌های تولیدی صنعتی؛
• 2- شناسایی، پایش و رصد نیازهای گلوگاهی صنعت در حوزه مواد پیشرفته و فرایندهای نوین فرآوری مواد بر اساس شرایط بومی؛
• 3- حمایت از طرح‌های تحقیقاتی لبه‌دانشی و تولید علم، نیازهای آینده، بدیع و نوظهور؛
• 4- ایجاد و تقویت شرکت‌های فنی - مهندسی دانش‌بنیان و طراحی و ساخت خطوط تولید؛
• 5- ارائه حمایت‌های هدفمند به‌منظور ایجاد واحدهای میانجی برای اتصال و همکاری واحدهای صنعتی، معدنی و خدماتی توانمند با مراکز دانشگاهی و تحقیقاتی و شرکت‌های کوچك و متوسط دانش‌بنیان و فعال؛
• 6- ارائه حمایت‌های هدفمند از تولید بار اول در راستای بومی‌سازی فناوری‌های ارزش‌آفرین؛
• 7- حمایت از جایگزینی مواد آزمایشگاهی ساخت داخل در پژوهش‌ها و پایان‌نامه‌ها به جای مواد وارداتی؛
• 8- ترویج حوزه مواد پیشرفته و فرایندهای نوین فرآوری مواد در میان سیاست‌گذاران، بازیگران حوزه مواد پیشرفته و فرایندهای نوین فرآوری مواد اعم از تولیدکنندگان، مصرف‌کنندگان، محققان از طریق ابزارهایی نظیر: برگزاری سمینارها، کنفرانس‌ها و رسانه‌های اجتماعی.

• 1- استفاده از روش‌های هوشمند، چندمتغیره و مبتنی بر فناوری‌های پیشرفته با رویکرد کاهش ضایعات و تلفات انسانی در توسعه معادن؛
• 2- افزایش ایمنی و استانداردسازی معادن جهت کاهش اثرات سوء محیط زیستی معادن و ارتقاء سلامت کارکنان؛
• 3- حمایت از توسعه فناوری‌های لازم جهت هوشمندسازی معادن.

• 1- برنامه‌ریزی برای ایجاد الزامات قانونی و تشویقی از قبیل اعتبار مالیاتی، تضمین خرید و واگذاری مطالبات (فاکتورینگ) جهت بهره‌مندی بنگاه‌های اقتصادی از محصولات تولید داخل؛
• 2- بازنگری تعرفه‌ها، حقوق ورودی و عوارض صادراتی مواد و تجهیزات مرتبط حوزه ساخت، متناسب با عمق بومی‌سازی و کاهش خام‌فروشی در کشور برای توسعه بازار محصولات داخلی و افزایش زنجیره ارزش؛
• 3- حمایت از ایجاد فروشگاه معتبر جهت عرضه مواد دارای تأییدیه با قابلیت اطمینان بالا؛
• 4- شناسایی و معرفی فرصت‌های اقتصادی سرمایه‌گذاری کشور در سطوح ملی و بین‌المللی؛
• 5- تعیین معیارهای کمی و کیفی خام بودن مواد معدنی با ملاحظه میزان توانمندی فرآوری داخلی و دستیابی به بهره‌وری بالاتر به منظور کاهش صادرات مواد معدنی خام؛
• 6- توسعه فناوری‌های هوشمند در راستای کنترل آلاینده‌های محیط زیستی ناشی از استخراج مواد معدنی با استفاده از ظرفیت شرکت‌های دانش بنیان.

• 1- شناسایی و اولویت‌بندی توانمندی‌های صادراتی مراکز تحقیقاتی و شرکت‌های دانش‌بنیان و فعال؛
• 2- حمایت هدفمند از صادرات، تبادل، ارتباطات بین‌المللی و دیپلماسی فناوری در مراکز دانشگاهی و تحقیقاتی و شرکت‌های دانش‌بنیان و فعال با استفاده از ظرفیت سند جامع روابط علمی بین‌الملل جمهوری اسلامی ایران؛
• 3- شبکه‌سازی میان متخصصان و شرکت‌های دانش‌بنیان ایرانی و خارجی در راستای توسعه تبادلات علمی، فناوری و تجاری؛
• 4- شناسایی، هدایت و تسهیل سرمایه‌گذاری خارجی و مشترک در حوزه اقتصاد دانش‌بنیان، با تأکید بر توسعه همکاری‌‌های بین‌المللی با کشورهای منطقه و کشورهای همسو؛
• 5- رصد و پایش تحولات ملی و بین‌المللی و آینده‌نگاری راهبردی.

• 1- رصد وضعیت، شناسایی، اولویت‌بندی و تعیین میزان حداقل‌های موردنیاز در قالب بانک اطلاعاتی به‌روز؛
• 2- ایجاد زیرساخت‌های لازم برای تأمین و ذخیره‌سازی حداقل مواد پیشرفته راهبردی و حیاتی؛
• 3- انجام ات موردنیاز جهت تصویب ضوابط و مقررات سامان‌دهی و ذخیره‌سازی مواد پیشرفته راهبردی و حیاتی از طریق نهادهای ذی‌ربط.

ماده 5- اولویت‌ها

ماده 6- سازوکار اجرایی

1. شورای عالی انقلاب فرهنگی وظیفه سیاست‌گذاری، هماهنگی و نظارت کلان بر اجرای این سند را بر عهده دارد. بدین‌منظور؛ ستاد راهبری و نظارت علم، فناوری و نوآوری ضمن رصد، پایش و نظارت بر اجرای سند، گزارش‌های کلان مربوطه و پیشنهاد بازنگری‌های لازم در سند را در فواصل زمانی مشخص به این شورا ارائه خواهد نمود.
2. «ستاد توسعه فناوری‌های مواد پیشرفته و فرایندهای نوین فرآوری مواد» وابسته به معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس جمهور که از این ‌پس به اختصار، «ستاد» نامیده می‌شود، بدون ایجاد بار مالی و تشکیلاتی جدید و در سقف ظرفیت‌ ساختاری و مالی موجود آن معاونت، به‌منظور راهبری اجرای این سند، تشکیل و وظایف آن به شرح ذیل تعیین می‌گردد:

1. برنامه‌ریزی، هماهنگی، پایش شاخص‌ها و ایجاد کارگروه‌های تخصصی به‌منظور تسهیل اجراء سند؛
2. تدوین نقشه راه اجرایی‌سازى سند و ارائه آن به ستاد راهبری و نظارت علم، فناوری ونوآوری دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی حداکثر تا شش ماه پس از ابلاغ سند؛
3. تدوین برنامه‌های عملیاتی به‌صورت سالانه در چارچوب نقشه راه اجراء سند؛
4. تقسیم وظایف کلی دستگاه‌ها و تعیین مأموریت‌های بخشی و هماهنگی آن‌ها با شناسایی و بهره‌گیری از زیرساخت‌های نهادی و ساختاری کشور برای پیاده‌سازی این سند؛
5. حمایت مادى و معنوى از محققان و فناوران دارای طرح‌هاى فناورانه و کمک به تجارى‌سازى آنها، تسهیل‌گری فرایند توسعه شرکت‌هاى دانش‌بنیان، شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات تجاری‌سازی، صندوق‌های تأمین مالی و همچنین کمک به ایجاد زیرساخت‌ها و مراکز تولید نیمه‌صنعتی و صنعتی؛
6. رصد و پایش تحولات ملی و بین‌المللی و آینده‌پژوهی به‌منظور ارائه پیشنهاد اصلاحات لازم برای بازنگری و به‌روزرسانی سند به ستاد راهبری و نظارت علم، فناوری ونوآوری دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی در مقاطع حداکثر سه‌ساله؛
7. حمایت مادی، معنوی، علمی، اطلاعاتی و تسهیل‌گری از مراکز دانشگاهی و تحقیقاتی و شرکت‌های دانش‌بنیان و فعال و نیز طرح‌های فناورانه و تجاری‌سازی آن‌ها مبتنی بر آیین‌نامه‌های مصوب؛
8. تسهیل ارائه خدمات توسعه فناوری و تجاری‌سازی با تأمین منابع، امکانات و زیرساخت‌های موردنیاز مجریان پروژه‌ها و کارگزاران خدمات فناوری بخش خصوصی؛
9. ارزیابی مستمر اجراء سند و همچنین پایش شاخص‌ها و همکاری با ستاد راهبری و نظارت علم، فناوری و نوآوری دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی در تدوین گزارش‌های سالانه؛
10. انجام مطالعات و تعیین جایگاه بین‌المللی کشور در علم، فناوری و نوآوری حوزه مواد پیشرفته و فرایندهای نوین فرآوری مواد؛
11. حمایت از اجراء پروژه‌های ملی، منطقه‌ای و ﺑﯿﻦ‌اﻟﻤﻠﻠﯽ و حضور در ﻣﺠﺎﻣﻊ و اتحادیه‌های منطقه‌ای و بین‌المللی در ﭼﺎرﭼﻮب این سند.

ماده 7- این مصوبه مشتمل بر یك مقدمه، 7 ماده و 3 تبصره در جلسه 914 مورخ 14/12/1403شورای عالی انقلاب‌ فرهنگی به تصویب رسید و از تاریخ تصویب؛ لازم‌الاجرا و کلیه مصوبات و سیاست‌های قبلی مغایر، لغو و بلااثر خواهد بود.