سالها دانشگاه یکی از اصلیترین مخاطبان رهبر شهید انقلاب اسلامی بود؛ از دیدارهای رمضانی با دانشجویان گرفته تا دهها سخنرانی و پیام درباره علم، فناوری و آینده آموزش عالی. حالا این پرسش بیش از هر زمان دیگری مطرح است؛ جامعه دانشگاهی چگونه میتواند این مسیر را ادامه دهد؟]پاسخ مسئولان آموزش عالی به این سؤال، اگرچه از زاویههای مختلف بیان میشود، اما در یک نقطه مشترک است؛ ادامه این راه، بیش از هر چیز نیازمند عمل به نقشهای است که سالها پیش ترسیم شده است.از اجرای نقشه علمی تا ارتقای آموزش و پژوهشرئیس دانشگاه صنعتی امیرکبیر معتقد است دانشگاهها پیش از هر چیز باید به راهبردهای ترسیمشده عمل کنند. از نگاه عباس سروش، نقشه جامع علمی کشور، مسیر حرکت آموزش عالی را مشخص کرده و هرچه کیفیت آموزش و پژوهش در دانشگاهها ارتقا یابد، کشور نیز به اهداف علمی خود نزدیکتر خواهد شد.این نگاه، دانشگاه را صرفاً محل آموزش نمیبیند؛ بلکه آن را نهادی میداند که باید موتور محرک پیشرفت علمی کشور باشد.مرجعیت علمی؛ رؤیایی که باید به واقعیت تبدیل شوددر میان همه محورهای مطرحشده، یک واژه بیش از همه تکرار میشود؛ مرجعیت علمی.ابوالفضل واحدی معاون آموزشی وزیر علوم ادامه راه رهبر شهید را در تحقق همین هدف میداند؛ هدفی که ایران را به نقطهای برساند که نهتنها در تولید علم پیشرو باشد، بلکه دانشمندان جهان برای دسترسی به دانش روز، ناچار به یادگیری زبان فارسی شوند.به اعتقاد وی، احیای جایگاه تاریخی ایران در مرجعیت علمی، زمانی محقق میشود که همه ظرفیت دانشگاهها در خدمت پیشرفت کشور و پاسخ به نیازهای آن قرار گیرد.
از رهنمود تا برنامه عملی
منصور کبگانیان عضو شورایعالی انقلاب فرهنگی معتقد است تقریباً هیچ موضوع مهمی در حوزه علم، دانشگاه و فناوری وجود ندارد که رهبر شهید درباره آن سخنی نگفته باشند. به باور او، مسئله امروز دیگر تولید توصیههای جدید نیست، بلکه اجرای همان رهنمودهایی است که طی سالهای گذشته بارها مطرح شده است.وی در همین راستا پیشنهاد میکند منظومه فکری رهبر شهید در حوزه علم، دانشگاه و فناوری بهصورت مدون تدوین شود تا به نقشهای واحد برای برنامهریزی و تصمیمگیری در دانشگاهها تبدیل شود؛ اقدامی که میتواند اجرای نقشه جامع علمی کشور را نیز هدفمندتر کند.علمی که مسئله مردم را حل کنداما شاید مهمترین حلقه این زنجیره، همان نکتهای باشد که بیژن رنجبر، رئیس دانشگاه آزاد اسلامی، بر آن تأکید میکند؛ اینکه مرجعیت علمی تنها با افزایش تعداد مقالات یا رتبههای بینالمللی به دست نمیآید.به گفته او، رهبر شهید از همان سال ۱۳۸۴، احیای مرجعیت علمی ایران را مطالبه کردند، اما این مرجعیت دو بال دارد؛ نخست حضور در میان سرآمدان علمی جهان از طریق تولید علم و نظریهپردازی و دوم، استفاده از همین دانش برای حل مسائل واقعی کشور.از نگاه رنجبر، علم زمانی به مرجعیت میرسد که بتواند برای چالشهایی مانند انرژی، آب، محیطزیست، سلامت و سایر مسائل اساسی کشور راهحل ارائه کند.
یک مسیر، چند مأموریت
اگرچه هر یک از مسئولان آموزش عالی از زاویهای متفاوت به موضوع نگاه میکنند، اما در نهایت همه این دیدگاهها به یک مقصد مشترک میرسد؛ دانشگاهی که آموزش و پژوهش را ارتقا دهد، نقشه جامع علمی کشور را اجرا کند، مرجعیت علمی ایران را احیا کند و دانش را در خدمت حل مسائل مردم قرار دهد.شاید بتوان گفت ادامه راه رهبر شهید در دانشگاه، بیش از آنکه با شعار شناخته شود، با همین مأموریتها معنا پیدا میکند؛ دانشگاهی که تولید علم را به پیشرفت کشور و رفاه مردم گره بزند و مرجعیت علمی را از یک آرمان، به یک واقعیت تبدیل کند.
|