به گزارش مرکز رسانه و روابط عمومی شورای عالی انقلاب فرهنگی، متن یادداشت دکتر سعید رضا عاملی عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی و استاد گروه ارتباطات و مطالعات جهانی دانشگاه تهران بدین شرح است:
 انسان‌ها دائماً تلاش‌ها، خلاقیت‌ها و نوآوری‌های خود را از بین می‌برند و ضایع می‌کنند. تجربه ساختن و خراب کردن، جنگ و صلح، آرامش و ویرانگری، دائماً در زندگی بشر تکرار می‌شود. نسلی که از روزگار درس می‌گیرد، جای خود را به نسل جدیدی می‌دهد که دوباره مبتلا به تکرار عصبیت‌های جاهلانه پدران و مادران خود می‌شود و البته افکار و اندیشه‌های سازنده، برآیند امیدوار کننده‌ای است که شکل می‌گیرد و روزنه‌های خلق ارزش‌های نجات بخش را به ثمر می‌نشاند. در عین حال لازم است راهی برای چرخه خودویرانگری پیدا کرد. این خودویرانگری می تواند عرصه فردی و اجتماعی داشته باشد. خودویرانگری در عرصه اجتماعی دارای قلمرو شهری، ملی، منطقه‌ای و جهانی است. در ادبیات داستانی ملل و فرهنگ‌های متفاوت و همچنین ادیان الهی نگاه ملامت‌آمیز به رفتارهای متناقض انسان‌ها در ساختن و خراب کردن، در احترام و خیانت، در وحدت و تفرقه و در زیباسازی و ویران‌سازی و البته خودویرانگری در جهان مدرن وجود دارد که چند گزاره آن قابل تأمل و درس‌آموز است:1. یکی از نزدیک‌ترین نمونه‌ها به این خودویرانگری و رفتارهای متضاد را می‌توان در برخی از آثار آرتور سی. کلارک ، نویسنده مشهور علمی-تخیلی، ازجمله در مجموعه داستان‌های کوتاه او با عنوان آن سوی ماه (۱۹۵۸) یافت.
در این مجموعه داستان موجودات فرازمینی پیشرفته، زمین را از فاصله دور رصد می‌کنند. آنها شگفت‌زده از تناقض رفتار انسان‌ها هستند. درحالی که تمدن‌های عظیم و بناهای باشکوه می‌سازند، مدام درگیر جنگ‌های ویرانگر هستند و دستاوردهای یکدیگر را نابود می‌کنند. این مجموعه، به نوعی نقدی بر ماهیت خودویرانگری انسان‌هاست و به شیوه‌ای علمی–تخیلی، پرسش‌هایی درباره ظرفیت تمدن انسانی برای پیشرفت در کنار خطرات خودویرانگری آن مطرح می‌کند. 2. در برخی مقالات فلسفی و اجتماعی، تمثیلی نقل می‌شود که در آن، موجودات فضایی از سیاره‌ای دیگر به زمین می‌آیند و انسان‌ها را در حال ساختن آسمان‌خراش‌ها، پل‌ها و شهرهای عظیم می‌بینند. آنها تحت تأثیر این همت و تلاش قرار می‌گیرند. اما فردای همان روز، می‌بینند که همان انسان‌ها با موشک‌ها و بمب‌ها، همه چیز را با خاک یکسان می‌کنند. موجودات فضایی با حیرت از خود می‌پرسند: آیا این موجودات دیوانه‌اند که آنچه را با زحمت ساخته‌اند، خودشان ویران می‌کنند؟ 3. در برخی متون عرفانی شرقی، تمثیلی مشابه وجود دارد که در آن، موجودات آسمانی (یا فرشتگان) به زمین می‌آیند و انسان‌ها را می‌بینند که با دقت و عشق، خانه‌هایی از شن و ماسه می‌سازند، اما با غروب خورشید، آنها را با لگد ویران می‌کنند تا فردا دوباره از نو بسازند (بییر، 1999). این تمثیل بیشتر بر بازی و بیهودگی عمل دنیوی انسان‌ها تأکید دارد تا جنگ و تخریب.
4. قرآن کریم "پرضررترین" خسارت را جهل و آن هم جهل مرکب می¬داند. کسانی که نمی¬دانند که شر می¬آفرینند و تلاش‌های خود را ضایع می¬کنند و چه بسا شر خود را خیر به حساب می‌آورند. "قُلْ هَلْ نُنَبِّئُكُمْ بِالْأَخْسَرِينَ أَعْمَالًا" (کهف، 103) - "بگو آيا شما را از زيانكارترين مردم آگاه گردانم"؛ "الَّذِينَ ضَلَّ سَعْيُهُمْ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَهُمْ يَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ يُحْسِنُونَ صُنْعًا" (کهف، 104) - "[آنان] كسانى‏¬اند كه كوشش‏شان در زندگى دنيا به هدر رفته و خود مى¬پندارند كه كار خوب انجام مى‏¬دهند". حضرت على عليه السلام فرمود: مصداق این آيه شریفه، اهل كتابند كه در آغاز برحق بودند، سپس بدعت‌هايى در دين گذاشتند و گمان مى‌كردند كه كار نيكى انجام مى‌دهند. آنگاه فرمود: «و ما اهل النهر منهم ببعيد»، نهروانيان دست كمى از آنان ندارند (شیخ طبرسی، 1415ق، ج6: 392).5. درواقع انسان موجودی است که به تعبیر قرآن از جایگاه و شان "خلیفه‌الهی" (بقره، 30) برخوردار است و مصداق تام اسم "خالق" خداست که همه شگفتانه‌های مثبت تاریخ برخاسته از توانائی انسان است. البته انسان موجودی است که هم توانایی بزرگ‌ترین خلاقیت‌ها را دارد و هم قدرت بزرگ‌ترین ویرانگری‌ها را دارد. مثل جنگ جهانی اول و دوم که در ویرانگری بزرگترین جنگ‌های طول تاریخ بشریت بوده‌اند. نزدیک به 100 میلیون نفر در دو جنگ اول و دوم کشته شدند (استیونسن، 2004؛ اوری، 1995، 2022).
این دوگانگی در توانائی ساختن و تخریب، شگفتی و حیرت ناظران بیرونی را برمی‌انگیزد. انسان دائما در حال ساختن ابزارهای تخریب، تحریف، تفرقه‌افکنی و جنگ و نزاع‌های بزرگ و کوچک با ظرفیت کشتارهای جمعی است که همه انسان‌ها را شامل می‌شود بدون تمایز بین گروه‌های سنی و جنسی و شغلی و هم ظرفیت های ملی و جهانی را تخریب می‌کند. در دو جنگ اول و دوم پهنه بزرگی از جغرافیای جهان درگیر جنگ شد. هر دو جنگ جهانی درگیرکننده تعداد زیادی از کشورها (بیش از ۳۰ کشور) بودند و گستره جغرافیایی آنها بسیار وسیع بود. جنگ جهانی دوم از نظر وسعت، دامنه و تعداد مناطقی که درگیر نبرد مستقیم شدند، به مراتب وسیع‌تر از جنگ اول بود و تقریباً تمامی نقاط جهان را تحت الشعاع قرار داد (کیگان، 1990).6. جنگ‌های جهانی اول و دوم، فاجعه‌بارترین رویدادهای تاریخ بشر از نظر تلفات انسانی و خسارات مادی بودند. در جنگ جهانی اول (۱۹۱۸-۱۹۱۴) حدود ۹ میلیون سرباز و ۵ میلیون غیرنظامی جان خود را از دست دادند و بیش از ۲۱ میلیون سرباز دیگر مجروح شدند (دانشنامه هولوکاست، 2026؛ دانشنامه بین‌المللی جنگ جهانی اول، 2026؛ بریتانیکا، 2026الف).به عنوان نمونه، در یک روز از نبرد سام (۱۹۱۶)، حدود ۶۰ هزار سرباز بریتانیایی کشته یا زخمی شدند (میدلبروک، 1972). در جنگ اول هزینه مستقیم جنگ حدود ۱۸۶ میلیارد دلار و هزینه‌های غیرمستقیم آن حدود ۱۵۱ میلیارد دلار (به ارزش آن زمان) برآورد شده است (دانشگاه هیوستون، 2016).
این در حالی است که بر اساس پژوهش‌های آنگوس مدیسون (2007)، تولید ناخالص جهانی در سال ۱۹۱۳ (آخرین سال پیش از جنگ) حدود ۲.۷ تریلیون دلار (بر اساس ارزش دلار بین‌المللی ۱۹۹۰) برآورد شده است. این رقم در طول جنگ نوسان داشت و در سال ۱۹۱۸ به حدود ۲.۶ تریلیون دلار رسید. خسارت‌های مالی و تضعیف اقتصاد اروپا، زمینه‌ساز بروز جنگ جهانی دوم شد. 7. در جنگ جهانی دوم (۱۹۴۵-۱۹۳۹) کشنده‌ترین و ویرانگرترین جنگ تاریخ، با تخمینی بین 35 تا بیش از ۶۰ میلیون کشته به ثبت رسید (بریتانیکا، 2026ب). این آمار، تقریباً ۳ تا ۵ درصد از جمعیت جهان در آن زمان را شامل می‌شود که تلفات غیرنظامیان به دلیل بمباران‌های شهری و نسل‌کشی (هولوکاست) بسیار بالا بود. هزینه کلی این جنگ برای دولت‌ها بیش از یک تریلیون دلار برآورد شده است (وبگاه اینسایکلوپدیا، 2018). جنگ جهانی دوم در شرایطی آغاز شد که اقتصاد جهانی هنوز از رکود بزرگ بهبود نیافته بود و تجارت جهانی نیز بسیار کمتر از دوران پیش از جنگ جهانی اول بود. این در حالی است که بر اساس برآوردهای مدیسون (2007)، تولید ناخالص جهانی در سال ۱۹۳۹ حدود ۳.۰ تریلیون دلار (به ارزش ۱۹۹۰) بوده است. با وجود گستردگی و شدت جنگ، تولید ناخالص جهانی در طول جنگ افزایش یافت و در سال ۱۹۴۵ به حدود ۳.۵ تریلیون دلار رسید. این افزایش تا حد زیادی به دلیل رشد اقتصادی کشورهای درگیر مانند آمریکا، آلمان و بریتانیا بود.
8. در جنگ جهانی دوم، حدود ۳۰ درصد از خانه‌ها در بریتانیا و لهستان، و نزدیک به ۲۰ درصد از خانه‌ها در فرانسه، بلژیک، هلند و یوگسلاوی تخریب یا آسیب دیدند. در ۴۹ شهر بزرگ آلمان، حدود ۴۰ درصد از واحدهای مسکونی به شدت آسیب دیدند. اقتصاد کشورهای اروپایی در آستانه فروپاشی بود. برای نمونه، لهستان گزارش داد که ۳۰ درصد از ساختمان‌ها و ۶۰ درصد از مدارس و مراکز علمی خود را از دست داده است. در ژاپن نیز ۴۰ درصد از مناطق شهری ۶0 شهر بزرگ نابود شد (بریتانیکا، 2026د).9. جنگ جهانی اول، که ابتدا "جنگی برای پایان دادن به تمام جنگ‌ها" نامیده شد (ولز، 2022)، پایانی بر نظم قدیم و آغازگر دوران جدیدی از خشونت جمعی بود. با این حال، جنگ جهانی دوم با سیاست‌های نسل‌کشی، بمباران‌های هوایی گسترده شهرها و استفاده از سلاح اتمی، فاجعه‌ای بی‌سابقه در تاریخ بشر رقم زد و خسارت‌های آن، هم از نظر انسانی و هم از نظر مادی، به مراتب بیشتر و وحشتناک‌تر بود.10. جمهوری اسلامی ایران، مظلوم¬ترین کشور جهان و در عین حال، بهره‌مندترین ملت نسبت به داشتن دو رهبر بزرگ، یعنی امام خمینی (ره) و رهبرشهید آیه‌الله العظمی خامنه‌ای بوده است، رهبرانی که قطعاً از قدرتمندترین، حکیم‌ترین و دوراندیش‌ترین رهبران جهان در دوره معاصر به شمار می‌روند. نشانه این رهبری موفق، پرورش ملت غرورآفرین ایران عزیز است. طی این 47 سال، سه جنگ بزرگ علیه مردم شریف ایران با به¬کارگیری تمامی توان جبهه خباثت و جنگ¬آفرینی، یعنی آمریکا، اسرائیل و اروپا تحمیل شده است.
بر اساس اطلاعات مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی (1405)، در جنگ هشت ساله، 221 هزار و 682 نفر شهید، 554 هزار 858 رزمنده به افتخار جانبازی نائل شدند، به طوری که 60 درصد آنها جانباز زیر 25 درصد و 40 درصد جانباز بالای 25 درصد هستند.در جنگ 12 روزه، 1088 نفر از برگزیدگان از امت ایرانی به شهادت رسیدند و حدود 5800 نفر مجروح شدند (مهاجرانی، 1404) و در جنگ سوم که از 9 اسفند ماه که دهم ماه مبارک رمضان بود به شهادت رهبر روزه دار و در حال تلاوت آیات قرآن کریم بود منجر به شهادت 3519 نفر از بهترین و برگزیده‌ترین¬های مردم جهان به شهادت (جهانگیر، 1405) و حدود 40 هزار نفر مجروح شدند (کرمانپور، 1405). طی این 47 سال خسارت‌های مالی و جانی گسترده بر سرزمین غیوران و عدالت‌خواهان وارد کرده‌اند و همچنان مسیر جنگ اقتصادی، شناختی، فرهنگی و تحریم و تخریب را ادامه می‌دهند. اگر نبود تدبیر امام شهید، امروز به اهداف خاورمیانه جدید و تغییر نقش جهان و تصاحب منابع انرژی مهم جهان دست پیدا کرده بودند. منطقه غرب آسیا امروز باید سپاسگزار رهبر شهید ما آیت الله العظمی خامنه‌ای باشد. او و یاران صدیقش، سپاهیان و ارتشیان وفادار و اهل خرد و اندیشه دفع بلاهای بزرگ از این سرزمین کرده‌اند. بنده دست و بازوی آنها را می‌بوسم و در همه حال دعاگوی آن بزرگواران هستم و خود را وامدار آنها می‌دانم. خدای می‌داند که هم در محضر خدای متعال و شهدای بزرگوار که شاهد وحدانیت خدا و وجود پرفیض الهی بودند، هستیم و خواهیم بود.
روحیه جنگ‌طلبی و ماجراجوئی آمریکا، دولت‌های اروپائی و البته اسرائیل خبیث نمادی از خودویرانگری و "ساختن و تخریب کردن"، "زیبائی آفرینی و زشتی‌گزینی" و "عقلانیت و عصبیت مدرن" است که منجر به ویران شدن اسرائیل خواهد شد. راه‌حلی که به روی بشریت گشوده است، قوی شدن علم و دانش در مواجهه با تخریب ها و ایجاد فضای بازدارندگی برای شر از یک سو و از سوی دیگر خاموش کردن "نیرنگ جنگ"، "جنگ‌طلبی" توسط پویش‌های ملی، منطقه‌ای و جامعه بزرگ جهانی است.تقویت عقلانیت سازگاری، احترام به حقوق دیگران، تأمین امنیت اعم از امنیت دور کردن سایه جنگ از همه جامعه انسانی، تأمین سلامت و درمان مناسب، خانه‌سازی برای نیازمندان و پرهیز از توسعه انفجاری بی‌خانمانی ناشی از جنگ و فقر و همچنین تأمین امنیت غذای به معنای دسترس¬پذیر شدن غذا برای همگان، سلامت غذا و فراوانی غذاست. سه نکته برای همه مسئولین، نخبگان و مردم شریف ایران:1. مواظب نیرنگ دشمن نسبت به جنگ شناختی بر علیه "تمامیت ارضی" و "تمامیت و یکپارچگی جامعه انسانی" باشید. تمامیت ارضی یعنی صیانت از جغرافیای زمینی، دریایی و هوایی جمهوری اسلامی ایران و دور کردن جنگ و خشونت از سرزمین پر افتخار ایران است. "تمامیت و یکپارچگی جامعه انسانی" یعنی صیانت از وحدت و یکپارچگی جامعه ایرانی شامل همه اقوام ایرانی و همه گروه جمعیتی با تفاوت‌های سنی، جنسی، شغلی و تفاوت در تمایلات روش و منش زندگی است. تمامیت جامعه انسانی مهمترین رکن وحدت ملی، پایداری ایران عزیز و صیانت از انقلاب شکوهمند اسلامی و بالاتر از آن صیانت از اسلام در پیوند با کتاب خدا و عترت پیامبر گرامی اسلامی است.
دشمنان انقلاب، اتاق‌های فکر خود و بنگاه¬های رسانه¬های اجتماعی و خبری خود را با تنوعی از پیام¬های تفرقه¬انگیز برای به مخاطره انداختن انسجام ملی و انسجام امت اسلامی و جبهه مقاومت در سطح جهان فعال کرده‌اند. 2. شور و شوق اقتدار ملی را ذیل رهبری الهی و خردمندان رهبر معظم انقلاب تقویت کنیم و از هر نوع نظر و نگاه اختلال‌آفرین پرهیز کنیم. اگر باورداریم که رهبر عزیز ما ادامه دهنده مکتب و مشی امام شهید است و اگر باورداریم که ایشان قدرت مدیریت کارآمد برای اداره نه تنها ایران عزیز بلکه جبهه مقاومت در سراسر جهان را دارد، در شبهات توقف کنیم و با تفسیر و تعابیر خودساخته "اقتدار ایران عزیز" و "اقتدار رهبر و ملت شریف ایران" را خدشته دار نکنیم. 3. مرکز نجات بشریت از ظلم و بی¬عدالتی، قطعا دولت آمریکا و دولت های اروپائی نیست. آنها ناتوانی خود را طی قرون مختلف و خصوصاً طی بیش از یکصد سال گذشته از آغاز جنگ جهانی اول یعنی 1914 تا کنون به اثبات رسانده‌اند و دائماً "مردودان و شکست خورده‌های خلق ارزش¬های تمدنی برای آرامش جهان" بوده‌اند. امروز رسالت جهان اسلام است که ابتدا خود را باسازی کند و سپس نجات¬بخش جهان پر از غوغاسالاری، دروغ‌گویی، نیرنگ و جنگ افروزی باشد. رسالت ما در تغییر مسیر تاریخ سنگین و نیازمند هوشیاری و بیداری، خصوصا انسجام در ایران عزیز و جبهه مقاومت است.
در پایان باید تاکید کنم همه ما دلی پر از غم و انده نسبت به شهادات عزیزانمان در دو جنگ 12 روزه و جنگ 39 روزه رمضان داریم و دل¬های ما پر از نفرت نسبت به قاتلان بچه‌های مدرسه میناب، امام شهید و خانواده کربلایی ایشان و همه عزیزان این سرزمین و جبهه مقاومت لبنان، یمن، عراق، فلسطین و سایر نقاط جهان است و رسالت خود را در تدبیر برای خاموش کردن منابع شرارت در جهان می‌دانیم. چگونگی اقدامات بنیادین برای کاهش ظلم و شرارت در جهان مهم و تعین کننده است. همه ما در درجه اول نگاهمان به دستورات و تعالیم و تدابیر رهبری انقلاب که خود داغدیده همه شهدای امت و البته پدر بزرگوار، همسر گرانقدر، خواهر نیکو منش و بسیاری دیگر از اعضاء خانواده است. توجه به تدبیر رهبر اندیشمند، انقلابی و الهی به معنای عدم مشارکت در اندیشه¬ورزی برای "شکل‌گیری تمدن نوین اسلامی" به¬عنوان تمدنی پرافتخار (که همگان آرزوی عضویت در این پهنه تمدنی را داشته باشند)، نیست. همگان، خصوصاً نخبگان کشور ضمن پرهیز دادن از تفرقه، نقش تعین کننده‌ای برای این مأموریت بزرگ تاریخی در ساختان "ایران قوی" دارند. بر همگان واجب عقلی و شرعی است که به نظرات رهبر بزرگوار انقلاب که الحق قطب‌نمای مسیریاب تمدن نوین اسلامی است، توجه محوری و کانونی داشته باشند و از تفسیرهای شبهه‌انگیز پرهیز کنند. رهبران بزرگ در پیوند با امت هوشیار، آفریننده پیروزی‌های بزرگ و توفیقات تمدن‌ساز خواهند بود. از خدای متعال عزت و پیروزی ملت شریف ایران تحت زعامت رهبری عزیز را خواستاریم. کتابنامه منابع جهانگیر، ع. ا. (1 تیر 1405). آخرین آمار شهدای جنگ رمضان اعلام شد.
همشهری آنلاین، بازیابی از: https://www.hamshahrionline.ir/news/1046420/شیخ طبرسی (1415ق). تفسير مجمع البيان. بیروت: مؤسسة الأعلمي للمطبوعات. کرمانپور، ح. (23 اردیبهشت 1405). آخرین آمار شهدای جنگ رمضان اعلام شد/ چند نفر در بیمارستان بستری هستند؟ دنیای اقتصاد، بازیابی از: https://donya-e-eqtesad.com مهاجرانی، ف. (25 تیر 1404). اعلام آمار دقیق شهدا و مجروحان جنگ 12 روزه از سوی سخنگوی دولت. بازیابی از: https://www.isna.ir/news/1404042515839/مؤسسه مطالعات و پژوهش¬های سیاسی (1405). آمار شهدا و مجروحان جنگ تحمیلی. بازیابی از: https://psri.ir/?id=qonxidfdbmBeer, R. (1999). The Encyclopedia of Tibetan Symbols and Motifs. Shambhala Publications, Inc.Britannica (2026a). Killed, wounded, and missing. Retrieved from: https://www.britannica.com/event/World-War-I/Killed-wounded-and-missingBritannica (2026b). The blast of World War II. Retrieved from: https://www.britannica.com/topic/history-of-Europe/The-blast-of-World-War-IIBritannica (2026d). Costs of the war. Retrieved from: https://www.britannica.com/event/World-War-II/Human-and-material-costClarke, A. C. (1958). The Other Side of the Sky. New American Library.encyclopedia (2018). World War II. Retrieved from: https://www.encyclopedia.com/history/modern-europe/wars-and-battles/world-war-iiHolocaust Encyclopedia (2026b). Battle of the Somme. Retrieved from: https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/timeline-event/holocaust/before-1933/battle-of-the-somme
International Encyclopedia of the First World War (2026). Introduction. Retrieved from: https://encyclopedia.1914-1918-online.net/article/war-losses-portugal/Keegan, J. (1990). The Second World War. New York: Viking.Maddison, A. (2007). Contours of the World Economy, 1–2030 AD: Essays in Macro-Economic History. OUP Oxford. Middlebrook, M. (1971). The First Day on the Somme. London: Penguin Books.Overy, R. (1995). Why the Allies Won. London: Jonathan Cape.Overy, R. (2010). The Origins of the Second World War. London: Routledge.Stevenson, David. (2004). Cataclysm: The First World War as Political Tragedy. New York: Basic Books.University of Houston. (2016). America at War: World War I. Digital History, Retrieved from: https://www.digitalhistory.uh.edu/disp_textbook_print.cfm?psid=3472&smtid=2Wells, H. G. (2022). The War That Will End War. Lindhardt og Ringhof.