تهران / به گزارش شورای تخصصی تحول و ارتقاء علوم انسانی- در اقدامی راهبردی که نویدبخش فصل جدیدی در حوزه علوم انسانی کشور است، شورای تحول علوم انسانی در راستای اجرای سیاست‌های کلان، نقشه جامع علمی کشور را در بخش تعاملات بین‌الملل علوم انسانی به‌طور بنیادین بازنگری کرد. این بازنگری که ثمره هفت نشست تخصصی با حضور برجسته‌ترین اندیشمندان حوزه، مدیران دانشگاهی و مسئولان سیاست‌گذار بود، محوریت جدیدی را با تأکید بر تقویت دیپلماسی علمی و استقرار حکمرانی داده محور تعریف کرده است. این سند راهبردی، هدفمندسازی تولیدات علمی را در اولویت قرار داده و علوم انسانی را از یک حوزه صرفاً نظری، به یک عامل فعال در عرصه بین‌المللی و حل مسائل ملی ارتقا می‌دهد.

دکتر محمود حاجیلویی، دبیر علمی روزآمدسازی فصل علوم انسانی، اجتماعی و هنر نقشه جامع علمی کشور، در تشریح نتایج این جلسات که در شورای تخصصی تحول و ارتقاء علوم انسانی برگزار شد، اظهار داشت:
علوم انسانی، به‌عنوان ستون فقرات فهم جامعه، فرهنگ، سیاست و تعاملات بین‌المللی، همواره نیازمند به‌روزرسانی و همسوسازی با تحولات سریع جهانی بوده است. در سال‌های اخیر، خلأ میان خروجی‌های پژوهشی دانشگاه‌ها و نیازهای عملیاتی کشور در عرصه‌های بین‌المللی و داخلی به‌شدت احساس می‌شد. این امر، شورای تحول علوم انسانی را بر آن داشت تا با نگاهی فراتر از اصلاحات جزئی، به بازنگری جامع و ساختاری در نقشه جامع علمی کشور در این حوزه بپردازد.
دبیر علمی، در تشریح ابعاد این تحول گفت: مسئله اصلی امروز، فراتر از مدیریت بحران‌های مقطعی، در گرو معرفی دقیق و استراتژیک ایران و توانمندی‌های جوانان برومند آن به جهان است.
 فصل علوم انسانی در عرصه بین‌الملل، دروازه ما برای نمایش گفتمان فکری و تمدنی ایران در جهان است و نیازمند راهبرد و اقداماتی است که الزامات حکمرانی و ارتقاء نظام علوم انسانی کشور را تأمین کند.”
دکتر حاجیلویی افزود: نسخه جدید فصل علوم انسانی نقشه جامع علمی کشور بر پایه تعاملات بین‌المللی هوشمندانه تنظیم شده است تا ایران بتواند با تکیه بر میراث تمدنی خود، از مسیر علم، فلسفه و اخلاق، در شبکه جهانی دانایی نقش‌آفرینی کند.
شورای تخصصی تحول و ارتقاء علوم انسانی شورای عالی انقلاب فرهنگی به‌عنوان نهاد بالادستی، متولی تعریف و هدایت این استراتژی ملی تعریف‌شده است.

تفاهم راهبردی برای حضور جهانی ایران
به گفته دکتر حاجیلویی، نشست‌های تخصصی این مرحله از بازنگری، با حضور اندیشمندان، مدیران دانشگاهی و کارشناسان حوزه دیپلماسی علمی برگزار شد و نتیجه آن تدوین چارچوبی برای حضور مؤثرتر ایران در نظام جهانی دانش بود. وی تأکید کرد: «هدف، ایجاد ساختاری است که علوم انسانی ایران را از قالب درون‌نگر خارج کند و آن را به عنصر فعال دیپلماسی فرهنگی و علمی کشور تبدیل سازد.»

نسخه جدید فصل علوم انسانی نقشه جامع علمی کشور، صرفاً یک به‌روزرسانی محتوایی نیست، بلکه یک تغییر پارادایم در تعریف رسالت و جایگاه علوم انسانی در ساختار حکمرانی و قدرت نرم ملی است که بر ارتقای جایگاه جهانی علم در ایران متمرکز است. ما درصدد هستیم با نگاهی بین‌المللی، پیوند میان فرهنگ ایرانی، فناوری نوین و دیپلماسی علمی را تقویت کنیم و ساختار علوم انسانی کشور را به الگویی پویا، تعاملی و اثرگذار در سطح جهانی ارتقا دهیم

چشم‌انداز جدید علوم انسانی؛ قدرت نرم ایران در عرصه جهانی
ایشان اعلام داشتند: در افق تازه نقشه جامع علمی کشور، علوم انسانی به‌عنوان یکی از ارکان قدرت نرم ایران بازتعریف شده است. این تحول ساختاری که با هدف نوسازی نظام آموزش عالی و ارتقای جایگاه بین‌المللی سیاست علمی کشور تدوین‌شده، مسیر تازه‌ای برای نقش‌آفرینی جهانی علم و فرهنگ ایرانی ترسیم می‌کند.
بر پایه این چشم‌انداز، نقشه جدید در بخش علوم انسانی، اجتماعی و هنر سه تحول کلیدی را دنبال می‌کند:

این بسته، با تعریف جایگاه علوم انسانی به‌عنوان ابزار قدرت نرم، بهره‌گیری از دانش ایرانی در سیاست خارجی و تعاملات فکری جهانی را هدف‌گذاری می‌کند؛ رویکردی که می‌تواند بنیان دیپلماسی فرهنگی، توسعه نفوذ فکری و شکل‌دهی به نظم دانایی عادلانه در قرن جدید را تقویت کند.

اهداف اصلی روزآمدسازی

تأکید بر دیپلماسی علمی به معنای فعال‌سازی ظرفیت‌های علمی برای تحقق اهداف ملی و تعامل سازنده با جهان است. این رویکرد، علم را نه به‌عنوان یک کالای مصرفی، بلکه به‌عنوان یک اهرم استراتژیک در نظر می‌گیرد.

هفت محور راهبردی در روند ارتقاء و بین‌المللی‌سازی علوم انسانی اسلامی
دبیر علمی به هفت محور اصلی این بسته که در جلسات کمیته ویژه بین‌الملل تصویب شد، اشاره کرد:

دکتر حاجیلویی افزود: برای اجرای موفق این بسته، سازوکارهای نظارتی از جمله تشکیل کمیته راهبری دیپلماسی علمی و راه‌اندازی سامانه ارزیابی تأثیر پیش‌بینی‌شده است. وی با اشاره به اهمیت پشتیبانی مالی هدفمند، تخصیص بودجه پژوهشی را یکی از اقدامات محوری تحقق این برنامه دانست و تأکید کرد که حداقل ۴۰ درصد از اعتبارات پژوهشی باید به حوزه‌های اولویت‌دار در این حوزه اختصاص یابد.
دبیر علمی نقشه جامع علمی کشور در پایان تأکید کرد: روزآمدی نقشه جامع علمی کشور در حوزه علوم انسانی، یک رویداد زیرساختی و تاریخی است که مسیر حرکت پژوهش‌ها و تولیدات علمی این حوزه را برای دهه‌های آینده مشخص می‌سازد. این تحول، نشان‌دهنده عزم جدی نظام برای به‌کارگیری مؤثر ظرفیت‌های فکری و نظری در تعاملات جهانی و حل مسائل داخلی است. با اجرای کامل این نقشه، ایران در عرصه جهانی با رویکردی فعال‌تر، هوشمندانه‌تر و مبتنی بر دانش عمیق انسانی، به نمایش گذاشته خواهد شد. این تحول، علوم انسانی را از حاشیه به مرکز صحنه تأثیرگذاری ملی و بین‌المللی خواهد آورد.