به گزارش مرکز رسانه و روابط عمومی شورای عالی انقلاب فرهنگی، این همایش با هدف بررسی پیشنویس سند جامع توسعه دریایی در دانشگاه صنعتی امیرکبیر برگزار شد و با حضور رؤسای دانشگاهها، اساتید برجسته، فرماندهان نیروهای نظامی دریایی، نمایندگان شورای عالی انقلاب فرهنگی و فعالان حوزههای اقتصادی و محیط زیستی همراه بود.
استاد خسروپناه در ابتدای سخنان خود اظهار داشت: خدا را شاکرم که پس از ۱۲ سال پیگیریهای پیدرپی در شورای انقلاب فرهنگی برای تدوین سند جامع توسعه دریایی، این امر اکنون با همکاری نخبگان و عقل جمعی به مرحله عملی نزدیک شده است.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به نقش برجسته اساتید استان هرمزگان، بهویژه دکتر ظهیری نیا و دکتر کامرانی، گفت: ما به مردان بیادعای جنوب، یعنی استان هرمزگان، روی آوردیم و از ایشان خواستیم که محوریت این کار را بر عهده بگیرند. با مشارکت عقل جمعی و بهرهگیری از نخبگان کشور، پیشنویس اولیه سند تدوین شد و امروز این همایش نشاندهنده این است که این تلاشها انشالله به ثمر خواهد رسید.
تأکید بر مشارکت گسترده در تدوین سند
استاد خسروپناه تأکید کرد که هیچ سندی را بدون مشارکت گسترده نخبگان به شورا نمیبرد و ادامه داد: هیچ سندی را با تدوین چند نفر به صحنه شورا نمیآورم. این سند باید توسط دهها و صدها نفر از نخبگان، دانشمندان، دانشگاهیان، فعالان اقتصادی، متخصصان محیط زیست و افسران نظامی دریا دیده، نظردهی و تأیید شود. تنها در این صورت است که تصمیمگیری در شورا معنا پیدا میکند.
وی ضمن قدردانی از دانشگاه صنعتی امیرکبیر بهعنوان یکی از قدیمیترین و معتبرترین دانشگاههای کشور، از رئیس این دانشگاه و اساتید برجستهاش و نیروی دریایی سپاه برای همکاری در این مسیر تشکر کرد.
در بخشی از سخنانش، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به شهدا، گفت: ما امروز بر سفرهای نشستهایم که شهدا برای ما فراهم کردهاند. از اولین شهید دریا، سعید اقبالی، که جانش را برای حفاظت از دریا فدا کرد، تا شهید محمد ناظری، شهید محمد ابراهیم همتی و سایر بزرگانی که در سپاه و ارتش از دریای ایران حمایت کردند. آرامشی که امروز داریم و امکان تفکر و نگارش سند را فراهم کرده، حاصل زحمات و فداکاریهای این عزیزان است.
۹ دلیل ضرورت توجه به دریا
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی نُه دلیل کلیدی برای توجه جدی به دریا و تدوین سند جامع توسعه دریایی برشمرد: ارزش استراتژیک دریا در ابعاد امنیتی، اقتصادی و سیاسی، نقش علوم و فنون دریایی در پیشرفت، توسعه و تمدنسازی کشور، پیوند وثیق دریا با محیط زیست و ضرورت حکمرانی جامع در این حوزه، دریا بهعنوان ابزاری برای تعاملات بینالمللی و گسترش روابط خارجی، سهم بالقوه دریا در تولید ناخالص ملی، با توجه به منابع غنی معدنی و شیمیایی آن، ظرفیت بالای دریا در اشتغالزایی و مقابله با چالش جمعیت سالمند، نقش دریا در تأمین امنیت غذایی کشور، بهویژه در شرایط کنونی جنگهای غیرمستقیم غذایی، توسعه فناوریهای دریایی بهعنوان بخشی از خودکفایی علمی و صنعتی و حفظ و تقویت هویت فرهنگی و تمدنی ایران در فضای دریایی.
استاد خسروپناه در پایان خاطرنشان کرد: خواهشمندیم همه عزیزان در ابعاد مختلف علمی، نظامی، اقتصادی، فرهنگی و محیطزیستی در تکمیل و تصویب این سند مشارکت فعال داشته باشند. این سند نباید فقط یک متن کاغذی باشد، بلکه باید به برنامهای عملیاتی و متحولکننده برای آینده دریایی ایران تبدیل شود.
در ادامه سخنان خود در همایش بررسی پیشنویس سند جامع توسعه دریایی کشور در دانشگاه صنعتی امیرکبیر، حجتالاسلام والمسلمین عبدالحسین خسروپناه، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، به بیان دلایل تکمیلی برای ضرورت توجه جدی به دریا پرداخت و ویژگیهای کلیدی یک سند جامع دریایی را تشریح کرد.
وی با اشاره به بُعد گردشگری، گفت: آخرین دلیل توجه به دریا، نقش آن در رشد گردشگری است. ما در سند صنایع دستی که مصوب شده و همچنین در سند گردشگری که در حال تدوین است، به نقش دریا در این حوزه توجه کردهایم گردشگری سالم، گردشگری حلال، گردشگری مبتنی بر فرهنگ و هویت اسلامی-ایرانی.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی افزود: دریا تنها یک فضای طبیعی نیست؛ بلکه ظرفیتهای فراوانی در حوزههای انرژی، نفت و گاز، تفریح، فرهنگ و اقتصاد دارد. این نُه دلیل، بهوضوح نشان میدهد که تدوین سند جامع توسعه دریایی یک تصمیم مدلمند و استدلالمحور است، نه یک اقدام احساسی یا معلّمانه.
ویژگیهای ضروری سند جامع توسعه دریایی
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی سپس به بیان ویژگیهایی پرداخت که هر سند جامع دریایی باید دارای آنها باشد: این سند باید با محوریت علم و فناوری نوشته شود. بدون علم، هیچ توسعهای پایدار نخواهد بود. تدوین آن باید با مشارکت عقل جمعی و نخبگان کشور در تمام ابعاد — از دانشگاه تا نیروهای مسلح، از اقتصاد تا محیط زیست — صورت گیرد. تعاملات بینالمللی و جایگاه ایران در زنجیرههای جهانی تولید و تجارت باید در سند لحاظ شود تا کشور بتواند از ظرفیتهای دریایی خود در سطح جهانی بهرهبرداری کند. یکی از بزرگترین موانع رشد کشور، حجم سنگین و گاه ناسازگار قوانین است. وقتی حجم قوانین زیاد باشد، فرصتطلبان و رانتخواران میتوانند از آن برای منافع شخصی استفاده کنند.
وی با اشاره به یک نمونه تاریخی گفت: قانونی در زمان پهلوی اول تصویب شد، تحت فشار انگلیسیها که هر ایرانی که تابعیت دوم بگیرد، اموالش مصادره شود. امروز، نخبگان بسیاری از کشور ما دارای تابعیت دوم هستند، اما به دلیل این قانون قدیمی، نمیتوانیم از ظرفیتهای علمی آنها در دانشگاهها و مراکز تحقیقاتی استفاده کنیم. این قانون باید اصلاح شود.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی بیان کرد: رشتههای دریا محور باید هر دو سال یکبار بازنگری و بهروز شوند. علم امروز، حتی در علوم انسانی، با سرعت بالایی در حال تحول است. اگر سرفصلهای آموزشی ده سال قبل همچنان تدریس شود، دانشجویان ما با دنیای واقعی فاصله خواهند گرفت.
وی با بیان اینکه سند باید جامع باشد، افزود: از توسعه زیرساختها و تأمین سوخت شناورها، تا حفظ جزایر و سواحل، اختراعات دریایی، ثبت مالکیت معنوی، پروژههای اکتشاف و استخراج نفت و گاز، خدمات دریایی، افزایش تولید آبزیان با رعایت محیط زیست، و البته پدافند غیرعامل و امور دفاعی دریایی در این سند مشاهده می شود.
وی هشدار داد: بعضیها با رویکردی یکسویه، یا فقط به توسعه توجه میکنند و محیط زیست را نادیده میگیرند، یا با پارادایمی افراطی، دم از محیط زیست میزنند تا مانع توسعه شوند. هر دو این رویکردها خطرناک است. ما باید همزمان هم به توسعه بپردازیم و هم به حفظ محیط زیست.
استاد خسروپناه تأکید کرد که موفقیت این سند مستلزم همکاری همهجانبه نهادهای مرتبط است، سازمان بنادر و دریانوردی، سازمان محیط زیست، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، وزارت نفت، وزارت راه و شهرسازی، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح — همه باید در این مسیر مشارکت فعال داشته باشند.
وی از فعالیتهای ستاد علم و فناوری شورای عالی انقلاب فرهنگی قدردانی کرد و گفت: یکی از امتیازهای این سند این است که موضوعمحور است، نه صرفاً علممحور. برخی دانشکدهها، مثلاً دانشکده مهندسی دریا، تنها به آموزش علم میپردازند، اما نیاز داریم دانشگاهها و مراکز تحقیقاتی، حول یک موضوع ملی — یعنی دریا — متمرکز شوند و تمام ظرفیتهایشان را در خدمت آن بگذارند.
در پایان، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی تأکید کرد: این سند نباید فقط یک سند کاغذی باشد. باید به برنامهای عملیاتی، پویا و متحولکننده تبدیل شود که ایران را به یک قدرت دریایی منطقهای و جهانی تبدیل کند، قدرتی که هم از نظر علمی و فناوری، هم از نظر اقتصادی و امنیتی، و هم از نظر فرهنگی و انسانی، در فضای دریایی حضوری مؤثر داشته باشد.
رشد دانشگاه، با دانشکدههای موضوعمحور و پیوند عمیق با صنعت محقق میشود
حجتالاسلام والمسلمین عبدالحسین خسروپناه، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، بر نقش تحولآفرین دانشگاهها در مسیر توسعه دریایی تأکید کرد و گفت: رشد واقعی دانشگاه ما زمانی محقق میشود که بتوانیم دانشگاه را با جامعه و صنعت پیوند بزنیم. و یکی از مهمترین راههای این پیوند، تأسیس و گسترش دانشکدههای موضوعمحور است.
وی افزود: البته ما امروز دانشکدههایی با این رویکرد داریم، از جمله دانشکدههای مرتبط با دریا اما به نظر ما این تعداد کافی نیست. باید بیش از این، در سطح کشور، دانشکدهها و مراکز تحقیقاتی موضوعمحور ایجاد شوند؛ دانشکدههایی که نه تنها دانش تولید کنند، بلکه مستقیماً در حل مسائل ملی، صنعتی و استراتژیک کشور مشارکت فعال داشته باشند.
در بخش پایانی سخنانش، استاد خسروپناه با لحنی صمیمانه و پر از احترام، از تمامی حاضران در همایش تشکر کرد: در نهایت، از همه سروران عزیز، بهویژه اساتید بزرگوار و فرهیختهای که با محبت و تعهد، صدها نفر از آنان در این مسیر همراهی میکنند، و همچنین از مدیران متعدد دستگاههای مختلف که با همکاری خود، این سند را به ثمر و نتیجه خواهند رساند، صمیمانه سپاسگزارم.
|