مسعود فیاضی رئیس مرکز رصد شورای عالی انقلاب فرهنگی و رئیس پژوهشکده فرهنگ و مطالعات اجتماعی پژوهشگاه و مدرس دانشگاه است که روز سه شنبه در گفت‌وگوی اختصاصی با ایرنا، تحلیلی از وضعیت جنگی و تحولات پیشرو در کشور ارائه داد که در ادامه می‌خوانید:

ایرنا: با توجه به شرایط کنونی کشور که در وضعیت جنگی قرار دارد و از طرفی عملیات موفق وعده صادق۳ توسط نظامیان ایران در حال انجام است، سناریوهای محتمل بر آینده این وضعیت چه خواهد بود؟

فیاضی: مردم ایران بدانند که ما به طور قهری درگیر جنگ تحمیلی شده ایم از این جهت باید شرایط را در این بستر تحلیل کنیم.
دوم اینکه بدانیم ما مانند همیشه آغاز کننده جنگ نبودیم ولی حال که این جنگ بر ما تحمیل شده است، با قدرت مقابله می کنیم و تاریخ گواه آن است.
نکته سوم اینکه بدانیم در این جنگ، دست برتر با ایران است. چون نیروهای مسلح ما نشان دادند قابلیت های مهم و خیره کننده ای دارند این نیروها نشان دادند که اسرائیل کاملا شکست پذیر است. وقتی موشک های ما از چندین لایه پدافندی که بر لبه تکنولوژی جهان قرار دارند و توسط چندین کشور اروپایی و امریکایی و عربی تامین و مدیریت می شوند، عبور کرده و به هر کجا که اراده کنند اصابت می کند، یعنی توان رزمی ما خیره کننده و در لبه فناوری های نوین دنیا است.
همچنین ایران اسلامی به لحاظ ظرفیت و امکانات قابل مقایسه با رژیم غاصب اسرائیل نیست. زیرا ایران در مقابل اسرائیل که - از سابقه ۷۷ ساله و ملتی جعلی از نقاط مختلف جهان برخوردار است - ملتی منسجم و با سابقه ای هزاران ساله دارد. علاوه این مساحت ایران ۷۵ برابر مساحت اسرائیل و مساحت تهران ۱۴ برابر مساحت تلاویو و جمعیتش بیش از ۱۰ برابر جمعیتی است که در اسرائیل از کشورهای مختلف دنیا جمع شده اند و با توجه به امکانات سرزمینی نشان می دهد؛ امکان پیروزی در این جنگ کاملا برای ایرانیان فراهم است. از این جهت با قاطعیت می توان گفت به لحاظ نظامی در این جنگ، پیروزی نهایی با ایران است.
اما نکته مهم این است که این پیروزی وقتی محقق می شود که در جنگ اصلی یعنی جنگ شناختی و روانی نیز پیروزی با ایران باشد.
در جنگ های اخیر مشاهده کرده ایم که جنگ روانی و شناختی نقش ویژه ای در پیروزی یا شکست های نظامی داشته اند. به عنوان مثال شکست بشار اسد به جنگ شناختی بود نه نظامی. نظامیان فعلی حاکم بر سوریه هنوز از حلب به سمت شهر دمشق حرکت نکرده بودند ولی شهر دمشق به دلیل مغلوب شدن مردم و نظامیان و کارگزاران در جنگ شناختی شهر را تخلیه کردند و آماده ورود مسلحان بودند . در این جنگ نیز همین است. امید اصلی اسرائیل و امریکا برای پیروزی به جنگ شناختی و روانی بوده و در این راستا ضرورت دارد تا رسانه‌های رسمی و غیر رسمی و حتی کنشگران فردی رسانه ای بر این موضوع متمرکز شوند.
در جنگ شناختی دشمن می کوشد با اخبار جعلی و تحلیل هایی که بخشی درست و بخشی دروغ است و با انتشار شایعات بی اساس ، ادراکات و محاسبات ذهنی و احساسات مردم را به نفع خود تغییر دهد. نتیجه نیز این خواهد شد که در جامعه وحدت ملی جای خود را به تفرقه و آرامش اجتماعی جای خود را به ترس و اضطراب می دهد و در نتیجه توان دشمن که اندک است بزرگ جلوه می کند و توان داخلی که بزرگ است اندک نمایان شده و ناامیدی در جامعه تزریق می شود و نهایتا در جنگ نظامی توان مقابله می کاهد و در نتیجه زمین و هوا به دشمن واگذار می شود.
از این جهت اکنون چند نکته مهم است؛
اول اینکه تمام تمرکز خود را بر حفظ وحدت و منافع ملی بگذاریم و بدانیم هر فردی برخلاف این عمل کرد، در زمین دشمن بازی کرده است. در روزهای اخیر شاهد بودیم که تمام گروه‌های سیاسی، هنرمندان و ورزشکاران و ایرانیان مقیم خارج از کشور که دل در گرو ایران دارند پای میدان آمدند و یک صدا از کیان کشور دفاع کردند.

نتیجه اینکه هر کسی که به اختلاف سیاسی دامن بزند برخلاف منافع ملی گام برداشته و در این شرایط همه موظف هستیم که از دولت و نیروهای مسلح حمایت کنیم چون بار اصلی روی دوش آنهاست.
دوم اینکه هرگز سخنان یاس آلود نزنیم بدانیم قوی هستیم و طرف مقابل هرچند ضعیف نیست اما حتما شکست پذیر است.
سوم اینکه بدانیم هرچند انرژی هسته ای بهانه است و دشمنی ها حتی وقتی انرژی هسته ای هم مطرح نبود، باز هم برقرار بود؛ اما صنعت انرژی هسته ای صنعت مادر و بسیار مهمی در آینده کشور است و هر کشوری فاقد آن باشد در آینده فقیر و ناتوان و وابسته است. پس حتی اگر دلیل جنگ همین باشد به بهایش می ارزد.

ایرنا: در جنگ روانی و شناختی چگونه باید همبستگی ملی، ایرانیت، تمامیت ارضی را پررنگ تر کرد و سهم رسانه‌های داخل کشور در آگاهی بخشی و اعتماد آفرینی به افکار عمومی و کاهش اضطراب ناشی از عملیات روانی دشمن چیست ؟

فیاضی: نخست، همه کسانی که دسترسی به رسانه دارند اعم از بخش های رسمی و غیر رسمی و حتی کنشگران فردی که در رسانه و شبکه های اجتماعی دستی دارند، باید فعال شوند و به مردم آگاهی بخشی کنند و به شبهاتی که پشت هم تزریق و اخبار دروغی منتشر می شود پاسخ دقیق دهند.

ایرنا: چگونه؟
فیاضی: اول اینکه باید برای افکار عمومی مسائل را تبیین و تشریح کرد. مثلا باید گفت ریشه و ابعاد مختلف جنگ چیست ؟ چرا اسرائیل و امریکا به ایران حمله کردند و هدفشان نهایتا چیست؟ باید بیان شود که طرح های آینده دشمن کدام است ؟ یا باید تبیین شود که اساسا انرژی هسته ای چرا مهم است و بدون آن چه آینده ای در انتظار ماست.
به طور کلی هر سوالی که در ذهن مخاطب در ریشه ها، ابعاد و آینده این جنگ وجود دارد باید توضیح داده شود و مبهم باقی نماند. اینها استقامت مردم را بیشتر می کند. مثلا اگر مردم بدانند نیروهای نظامی ما توانستند چندین فروند جنگنده‌ اف ۳۵ آمریکا که تاکنون امکان رهگیری را نداشت ساقط کنند، یا توانستند ده‌ها بلکه صدها موشک بالستیک و هایپرسونیک را از چه لایه های سنگینی عبور دهند و به هدف برسانند یا توانستند شبکه های پهباد ساز داخلی را کشف و خنثی کنند امید و آرامششان بیشتر می شود. البته این هم مشخص است که به هر حال جنگ، زد و خورد دارد اما مهم پیروزی است که آن هم با استقامت و تحلیل واقعی به دست می آید.
واقعا اسرائیل چندین دهه با تبلیغ گنبد آهنین و امکانات، خودش را یک رژیم شکست ناپذیر نشان داده بود و این طرف ایرانی ها نشان دادند این طور نیست و رژیم صهیونیستی که از حمایت بیش از صد درصدی امریکا و ناتو برخوردار است، شکست پذیر بوده و به زوال خیلی نزدیک است.

ایرنا: ایران برای دومین بار درگیر جنگ تحمیلی شد یک بار در دوران دفاع مقدس و اکنون با اسرائیل و از طرفی شرایط رسانه‌ای در این ۲ برهه متفاوت بوده و با توجه به فناوری‌های نوین امروز چه باید کرد تا مردم برای کسب اطلاعات درست به رسانه‌های داخلی کشور اعتماد کنند تا آرامش اجتماعی داشته باشند. به عبارتی نقش مردم و مسئولان در قبال یکدیگر چیست؟

فیاضی: مردم عزیز باید به این نکته توجه کنند که هر خبری را که اول می‌شنویم در شرایطی که دشمن و پیاده نظام رسانه ای اش با تمام توان در حال جنگ نرم و شناختی است، ابتدا یک علامت سوال بگذاریم که شاید درست نباشد. سپس بررسی کنیم که اگر درست است قبول کنیم.
باید خبر درست را از دروغ با سه شاخص تفکیک کنند. شاخصه اول خبری که به دنبال تخریب وحدت ملی است. شاخصه دوم ایجاد اضطراب می‌کند و شاخصه سوم ایجاد یاس.
به هر حال باید با مراجعه به رسانه های داخلی اخبار را درست را دریافت. رسانه های مخالف ایران و موافق اسرائیل هیچ وقت واقعیت هایی که به ضرر رژیم کودک کش اسرائیل باشد را نخواهند گفت و این امری واضح است. کسانی که دائم از کمبود ذخائر غذایی و سوختی می گویند یا دائم در دل مردم ایجاد یاس و تردید می کنند یا اختلافات سیاسی و گروهی را وسط می کشند بدون شک جزو جبهه خودی نیستند و در جبهه اسرائیل سخن می گویند.

ایرنا: سهم استادان عرصه رسانه در تبیین افکار عمومی در شرایط جنگ چیست؟
فیاضی: ما در جنگ شناختی با ادارک و ذهنیت‌ها طرف هستیم. رسالت استادان عرصه رسانه یاد دادن روش فهم خبر درست و نادرست، سواد رسانه ای و ارائه تحلیل در میدان به مردم است. اینها نیازهای اصلی مردم در این جنگ است. به هر حال اگر جنگ نظامی در سرزمین و زمین و هوا جریان دارد زمین بازی در جنگ شناختی، ذهن و ادراکات و احساسات مردم است؛ پس باید در این جنگ تجهیزشان کرد. بنا براین روش های شناخت درست و نادرست در این فضا کار بسیار مهمی است که بر عهده استادان رسانه است.
الان وقت سکوت نیست هر کسی جایگاهی در بین مردم دارد باید ورود و اعلام موضع رسمی کند و دانش و تخصص خود را در روشن کردن ذهنیت ها و ادراکات به کار بگیرد. بدانیم که در نقطه عطف تاریخی به سر می بریم.