کد: ۱۳۰۹۲۱۷       تاریخ انتشار: ۱۹ شهريور ۱۳۹۶

دکتر نائینی عنوان کرد:
هدف‌گذاری دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره) برای قرار گرفتن در جمع 30 دانشگاه برتر جهان اسلام
تحقق نقشه جامع علمی کشور، مستلزم بهره‌برداری بهینه از مجموعه منابع دانشگاه‌ها برای حرکت از وضع موجود به جایگاه علمی متصور در نقشه جامع علمی کشور است. از ‌این رو  دانشگاه‌ باید تمامیت توان خود را به سمت تحقق اهداف، راهبردها و اولویت‌های نقشه جامع علمی سوق داده، تا وضعیت مطلوب علم و فناوری در افق 1404 محقق شود. 
در همین رابطه مرکز خبر شورای عالی انقلاب فرهنگی در ادامه بررسی اقدامات و برنامه‌های دانشگاه‌های مختلف کشور در رابطه با نقشه جامع علمی کشور، طی نامه‌ای از دکتر سید ابوالحسن نائینی، رئیس دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره) درخواست کرد که ظرفیت‌ها، اقدامات و برنامه‌های بلندمدت این دانشگاه برای ایفای نقش در روند اجرایی‌سازی آن نقشه، تشریح شود. در ادامه پاسخ‌های دکتر نائینی در این رابطه از نظر شما می‌گذرد.
دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره) چه ظرفیت‌های برای اجرایی‌سازی سند نقشه جامع علمی کشور دارد؟
در ابتدا لازم می‌دانم از مرکز خبر شورای عالی انقلاب فرهنگی کشور تشکر و قدردانی کنم که این فرصت را در اختیار بنده قرار دادند تا در مورد دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره) و جایگاه این دانشگاه در سند نقشه جامع علمی کشور، به بحث وگفتگو بپردازیم.
برای پاسخ به این سؤال که ظرفیت‌های دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره) برای اجرایی‌سازی سند نقشه جامع علمی کشور چیست، ابتدا نیاز است که مقدمه‌ای را جهت یادآوری اشاره کنم و سپس به طور مستقیم به این سؤال پاسخ خواهم داد.
همان طور که مستحضر هستید دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره) از جمله معدود دانشگاه‌های کشور است که دارای قانون مصوب مجلس شورای اسلامی است، یعنی پس از پیروزی انقلاب و تشکیل مجلس شورای اسلامی تنها تعداد محدودی از دانشگاه‌های تازه تأسیس وجود دارند که دارای قانون مصوب مجلس هستند که خوشبختانه دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره)، جزء آن‌هاست و علاوه بر آن، اساسنامه این دانشگاه نیز توسط شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب رسیده و در آن اساسنامه هم تأکید خاصی بر وجه بین­‌المللی  این دانشگاه شده است.
دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره) در حال حاضر با وجود قریب به هزار دانشجوی خارجی، جزء سه دانشگاه برتر کشور در این زمینه است و مرکز آموزش زبان فارسی دانشجویان خارجی دانشگاه بین­‌المللی امام خمینی (ره)، از جمله مراکز مهم و کارآمد کشور در آموزش زبان فارسی به دانشجویان خارجی است.
با ذکر این مقدمات و نیز تأکید بر این نکته که رشته‌های تحصیلی که در این دانشگاه پیش‌بینی شده و در حال حاضر تدریس می‌شود، مطابقت ویژه‌ای با اولویت‌های (الف) سند نقشه جامع علمی کشور و به خصوص در زمینه­‌های علوم انسانی و علوم معارف اسلامی دارد، می‌توان گفت دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره) از ظرفیت­‌های بالایی برای تحقق اهداف و راهبردهای مندرج در سند نقشه جامع علمی کشور برخوردار است، البته مشروط بر این­که در نگرش مسئولان و نهادهای کلان کشور نسبت به این دانشگاه و جایگاهی که این دانشگاه دارد، تغییری صورت بگیرد.
مسئولان دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره) انتظار دارند با توجه به اهدافی که در قانون و اساسنامه این دانشگاه توسط  قانونگذار و مسئولان عالی رتبه فرهنگی کشور پیش‌بینی شده، نگاه ویژه‌­ای به این دانشگاه بشود تا در این راستا، دانشگاه بتواند به مسئولیت خطیر خود بپردازد.
اجمالا باید عرض کنم که دانشگاه بین­‌المللی امام خمینی (ره) به دلیل برخورداری از تجربه گرانقدری که در زمینه جذب و آموزش دانشجویان خارجی دارد، می‌تواند بخش­های قابل توجهی از اهداف و راهبردهای کلان سند نقشه جامع علمی کشور را تحقق ببخشد. به عنوان مثال دانشگاه بین­‌المللی امام خمینی(ره) برای کمک به تحقق بندهای 1 و 2 و 3 و 6 و7 و 8 «اهداف کلان» (صص8-7) و بندهای 4 و5 و 6 و 7 «اهداف بخشی» (ص 8) و همچنین «راهبردهای کلان» شماره 2 و4 و5 و6 و8 و9 و10 (صص 18 -17) مندرج درکتابچه نقشه جامع علمی کشور از ظرفیت مناسبی برخوردار است.
تا به حال چه اقداماتی در این راستا در دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره) انجام شده است؟
مقام معظم رهبری (مدظله العالی) در یکی از بیانات­شان ضمن اشاره به سند نقشه جامع علمی کشور، آن را یک اتفاق مهم و کارساز دانستند و به این نکته تأکید داشتند که آنچه مکمل این کار می‌تواند باشد این است که برای دانشگاه­‌های گوناگون کشور بر اساس مزیت­‌های موجودشان، سهم و مسئولیت خاص نسبت به سند نقشه جامع علمی کشور تعیین شود.
ایشان تأکید داشتند که دانشگاه‌­های گوناگون کشور سهم خود را در مجموعه سند نقشه جامع علمی کشور بشناسند و در بخش‌های ویژه مربوط به خود کار کنند.
بر این اساس مدیریت جدید دانشگاه پس از روی کار آمدن دولت جناب آقای روحانی در دوره اول ریاست جمهوری، یکی از اولویت­‌های مدیریت خود را تأکید بر این موضوع دانسته و در راستای این هدف در اسفند ماه سال 1392، کمیته تدوین «سند راهبردی دانشگاه در افق 1404» را متشکل از اعضای هیئت علمی برجسته و مسئولان دانشگاه تشکیل داده و از کمیته مذکور خواسته شد که برنامه راهبردی دانشگاه را در افق 1404 تدوین کنند.
ماحصل و خروجی این کمیته در زمستان 1394، دو کتاب و یک پیوست بود که در کتاب اول به سند چشم‌انداز دانشگاه اشاره شده و در کتاب دوم به اهداف و برنامه‌های عملیاتی این سند و همین طور یک پیوست که در آن، توسعه کمی و کیفی دانشگاه در افق 10 ساله دیده شده است.
این سند دارای ویژگی­های خوبی است که از جمله آنها نگاه ویژه به اسناد بالادستی در تنظیم این سند است؛ در تدوین این سند که با یک رویکرد آینده‌نگرانه تدوین شده، سه خاستگاه کلان به طور جد مورد نظر تنظیم‌کنندگان سند قرار داشت: یکی رهنمودها و تدابیر حضرت امام و مقام معظم رهبری، دیگری اسناد بالادستی و پشتیبان و سوم تجارب ناشی از اسناد سایر دانشگاه‌های بزرگ و موفق کشور.
در زمینه بهره‌گیری از اسناد بالادستی می‌توان به قانون اساسی، سند چشم‌انداز 20 ساله کشور، سند نقشه جامع علمی کشور، قانون مصوب مجلس شورای اسلامی، برنامه‌­های 5 ساله توسعه کشور و همین­طور سند دانشگاه اسلامی اشاره کرد.
واقعیت این است که در این بین، بیش از همه این سند جامع علمی کشور بود که در تنظیم سند راهبردی دانشگاه مورد استفاده قرار گرفته شد.
در برنامه و سند راهبردی دانشگاه در افق 1404 ما می‌توانیم هماهنگی و تطابق اهداف کلان ده‌گانه‌­ای که در سند چشم‌انداز دانشگاه پیش‌بینی شده را با اهداف راهبردی سند نقشه جامع علمی کشور، مشاهده کنیم. بر این اساس، می‌توان با قاطعیت گفت که همه برنامه‌ها و اسناد راهبردی که در افق 1404 دانشگاه پیش‌بینی شده است کاملا در راستای اهداف کلان و راهبردی سند نقشه جامع علمی کشور طراحی و تنظیم شده و از این منظر با افتخار به این نکته اشاره می‌کنم که اگر دانشگاه بین‌­المللی امام خمینی(ره) بتواند برنامه‌های راهبردی 10 ساله خود را تحقق ببخشد، دقیقا در راستای سند نقشه جامع علمی کشور حرکت کرده است.
ویژگی‌های برشمرده شده برای دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره) در افق 1404 هجري شمسي در کتابچه سند چشم‌انداز دانشگاه عبارت است از:
  • قرار گرفتن در میان 15 دانشگاه جامع برتر کشور، 30 دانشگاه برتر جهان اسلام و 2000 دانشگاه‌ معتبر جهان در تولید، آموزش و نشر علم و فن‏آوری و فرهنگ ایرانی اسلامی
  • تربیت‌کنندۀ نیروی انسانی متعهد، متخصص، خلاق، کارآمد و کارآفرین
  • رتبه اول در جذب دانشجویان خارجی برای تحصیل در ایران
  • مرجع اصلی آموزش زبان‌فارسی برای زبان‌آموزان خارجی
  • مرجع نخست تأمین نیازهای علمی استان
اهداف کلان مندرج در سند چشم‌انداز دانشگاه در افق 1404 نیز عبارت است از:
  • تربیت و تعلیم دانش‌آموختگان متعهد، متخصص، توانمند، نوآور، کارآفرین و با بهره‌‏وری بالا
  • دستیابی به استانداردهای علمی روز دنیا در حوزه‏های آموزشی، پژوهشی و مدیریتی
  • ارتقای موقعیت دانشگاه به‌عنوان یکی از دانشگاه‌های مطرح در سطح ملی، جهان اسلام و بین‏الملل
  • راه‌اندازی و گسترش علوم و فناوری‌های نوین متناسب با مزیت‌های نسبی دانشگاه و نیازها و اولویت‌های ذینفعان
  • توسعه و تقویت استقلال دانشگاه در زمینه‏‌های مالی و مدیریتی
  • نهادینه کردن و گسترش همکاری‌های بین‏‌المللی در زمینه‌های مختلف علمی و فرهنگی
  • ارتقای نقش دانشگاه در نظام سیاست‌گذاری و مدیریت کلان ملی و استانی
  • توسعه و تعمیق رشته‌های علوم انسانی مبتنی بر مبانی علوم اسلامی متناسب با نیازهای ذینفعان
  • تبدیل‌شدن به قطب علمی آموزش زبان فارسی در سطح ایران و جهان
  • ایفای نقش اثرگذار در تبیین و ترویج فرهنگ و تمدن ایرانی و اسلامی
همان گونه که مشاهده می­فرمائید بیانیه چشم‌انداز دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره) در افق 1404 و اهداف کلان پیش­ بینی شده در آن، کاملا منطبق و در راستای بخش­های "چشم‌انداز علم و فناوری جمهوری اسلامی ایران در افق 1404" و "اهداف کلان نظام علم و فناوری کشور" و همچنین "اهداف بخشی نظام علم، فناوری و نوآوری کشور" مندرج در صفحات 6 و 7 کتابچه "نقشه جامع علمی کشور" است.
مشخصاً برای آینده چه برنامه‌هایی دارید؟
با اشاره به سه نکته به این سوال پاسخ خواهم داد. نکته اول در بحث تصویب نهایی سند راهبردی دانشگاه است. طراحی و تصویب این سند در مجموعه دانشگاه انجام شده و نسخه اولیه سند به تصویب اعضای هیئت امنای دانشگاه رسید، اما تصویب نهایی آن مصادف شد با تصمیم وزارت علوم و تحقیقات در زمینه تهیه سند راهبردی وزارتخانه و ابلاغیه‌ای که به کلیه دانشگاه­‌ها مبنی بر اینکه اسناد راهبردی دانشگاه­‌ها بعد از تنظیم سند راهبردی وزارتخانه نهایی شود تا در راستای آن قرار گیرد. لذا ما در گام نخست باید سند راهبردی دانشگاه را به تصویب نهایی هیئت امنا برسانیم.
نکته دوم بحث نظارت است. ما در سند راهبردی دانشگاه مرجعی را پیش‌بینی کرده‌ایم برای نظارت و ارزیابی از سند و بر اساس سند موجود کارگروهی تشکیل شده تحت عنوان "شورای نظارت بر سند چشم‌انداز دانشگاه" که این شورا موظف است به صورت مرتب گزارشات حوزه‌های مختلف دانشگاه در زمینه چگونگی پیشرفت برنامه‌های عملیاتی محوله به آنها را مورد مطالعه و بررسی قرار داده و رهنمودهای لازم را برای برطرف کردن موانع و بهبود فرآیند اجرایی برنامه­ها به آنها ابلاغ کند.
اعتقاد ما این است که یکی از اجزای برنامه‌های راهبردی، طراحی سازوکاری مناسب برای پایش و ارزیابی مستمر برنامه‌های پیش‌بینی شده است تا بر اساس آن بتوان در مورد کارآیی و اثربخشی آنها اطمینان حاصل کرد.
متأسفانه این مقوله‌­ای است که در نظام سیاست­گذاری کشور ما کمتر به آن توجه می‌شود و خسارات جبران‌ناپذیری را به دنبال داشته  و بر اساس این تجربه، تلاش داشتیم که این نقطه ضعف را برطرف کرده و تنظیم سند را از یک کار تشریفاتی و تزیینی خارج کنیم و نظارت دائمی بر اجرای سند وجود داشته باشد.
نکته سوم این­که ما اعتقاد داریم که تهیه هر سند و برنامه­‌ای متناسب با شرایط و ویژگی­های خاص زمانی خودش است و نمی­توان گفت سیاست­‌ها و راهبردهای پیش‌بینی شده نیاز به تجدید نظر ندارد.
لذا این گونه پیش ­بینی شده که سند باید از انعطاف لازم برخوردار باشد تا در صورت تغییر و تحول شرایط و همین­طور در صورت کسب تجارب جدید بازنگری­‌های اساسی را بتوان در این راهبردها انجام داد و از مسئولان وزارتخانه و شورای عالی انقلاب فرهنگی انتظار می­رود که اگر تجارب جدیدی کسب می­کنند و یا رهنمودهای جدیدی برای بهبود رویه­‌های جاری دارند به دانشگاه‌­ها ابلاغ کرده تا آنها را در بازنگری سند خود مد نظر قرار دهند.
چه موانعی را در مسیر اجرایی سازی نقشه جامع علمی مشاهده می‌کنید و چه پیشنهاداتی برای اجرای هرچه بهتر آن دارید؟
به نظر بنده مهمترین و عمده‌ترین مانع در مسیر اجرایی شدن نقشه جامع علمی کشور، تبدیل نشدن این سند به یک گفتمان عمومی در سطح کشور است.
به عبارت دیگر سند نقشه جامع علمی کشور باید به گونه‌ای تبدیل به یک گفتمان بشود که همه مراجع مرتبط با علم و پژوهش در کشور آن را به مثابه تابلو راهنمایی در نظر بگیرند که همه سیاست­‌ها، برنامه‌ها و اقدامات خود را در راستای آن تنظیم کنند.
چیزی که متاسفانه ما در طول این چند سالی که از تصویب سند گذشته مشاهده نمی‌کنیم و عوامل دخیل در این موضوع را دوستان دست‌اندرکار بهتر می‌توانند مورد بررسی قراردهند اما در مورد پیشنهادهایی با توجه به مطالعاتی که از سند داشتم به نظرم چند پیشنهاد که به طور اختصار اشاره می­کنم:
پیشنهاد اول بحث لزوم اصلاح و بازنگری و روزآمد سنوات براساس نقطه‌نظرات دانشگاه­ها و شخصیت­های علمی کشور است. همان طور که در سند دانشگاه اشاره داشتم که نیاز است سند را براساس شرایط جدید و یا کسب تجارب جدید مورد بازنگری قرار داد، خوب است در مورد این سند هم این کار انجام شود و کارگروهی در شورای عالی انقلاب فرهنگی وجود داشته باشد که از نقطه‌نظرات و دیدگاه­های دستگاه­ها و دانشگاه­ها و شخصیت‌های علمی کشور بهره‌برداری شود.
مسئله دیگر در ارتباط با این سند این است که ما در کنار اهداف و راهبردهای کلان و ملی، خصوصا در قسمت اقدامات نیاز به این داشتیم که سهم هر دستگاه مشخص شود. در حال حاضر اقدامات طراحی شده ولی دستگاه متولی انجام آن اقدام مشخص نیست؛‌ یعنی دستگاه یا دستگاه‌هایی که باید مسئولیت را عهده‌دار باشند و بتوان آنها را مورد بازخواست قرارداد.
نکته دیگر این که این اقدامات ملی باید زمان‌مند شوند و محدوده زمانی عملیاتی شدن و نتیجه دادن برای هر کدام از این‌ها و محدوده زمانی کوتاه مدت، میان مدت یا بلند مدت بودن آن باید مشخص شود که بتوان میزان تحقق و اجرایی شدن آن را مورد ارزیابی قرار داد.
نکته پیشنهادی دیگر، لزوم تقسیم کار بین دستگاه‌­ها و دانشگاه­‌های مختلف است و این­که هر کدام از دانشگاه­ها دقیقا مشخص شود که چه سهمی در تحقق بخشیدن در مورد اقدامات و راهبردهای ملی دارند. به عبارت دیگر شاید بتوان اشاره به این مسئله داشت که ما باید در ذیل اقدامات ملی اقدامات بخشی را داشته باشیم و در ذیل اقدامات بخشی، مثل بخش آموزش عالی باید سهم هر کدام از دانشگاه­ها در تحقق بخشیدن در اقدامات و راهبردهای ملی مشخص شود که جهت کاری خود را بدانند و براساس جهت کار مشخص شده از آنها انتظار داشته باشیم.
در پایان مجددا تشکر می­کنم از فرصتی که در اختیار بنده گذاشته شد و امیدوارم با همت و کوشش مسئولان و دست‌اندرکاران، نقشه جامع علمی کشور بتوان به اهداف عالیه این سند دست یافت. انشاالله
انتهای پیام/ م




تمامی حقوق این سایت متعلق به دبیرخانه شورایعالی انقلاب فرهنگی میباشد ©