کد: ۱۲۳۷۶۹۱       تاریخ انتشار: ۲۷ خرداد ۱۳۹۶

رئیس دانشگاه صنعتی شریف عنوان کرد:
جهت گیری اساسی دانشگاه شریف به سمت حل مشکلات کشور است
تحقق نقشه جامع علمی کشور، مستلزم بهره‌برداری بهینه از مجموعه منابع دانشگاه‌ها برای حرکت از وضع موجود به جایگاه علمی متصور در نقشه جامع علمی کشور است. از ‌این رو  دانشگاه‌ باید تمامیت توان خود را به سمت تحقق اهداف، راهبردها و اولویت‌های نقشه جامع علمی سوق داده، تا وضعیت مطلوب علم و فناوری در افق 1404 محقق شود. 
در همین رابطه مرکز خبر شورای عالی انقلاب فرهنگی در ادامه بررسی اقدامات و برنامه‌های دانشگاه‌های مختلف کشور در رابطه با نقشه جامع علمی کشور، طی نامه‌ای از دکتر محمود فتوحی، رئیس دانشگاه صنعتی شریف درخواست کرد که ظرفیت‌ها، اقدامات و برنامه‌های بلندمدت این دانشگاه برای ایفای نقش در روند اجرایی‌سازی آن نقشه، تشریح شود. در ادامه پاسخ‌های رئیس دانشگاه صنعتی شریف در این رابطه از نظر شما می‌گذرد.

دانشگاه صنعتی شریف دارای چه ظرفیت‌­ها و همچنین توانمندی­‌های خاص برای پرداختن به اولویت‌های نقشه جامع علمی کشور و تحقق اهداف آن است؟

نقشه جامع علمی کشور برای جامه عمل پوشاندن به اقتصاد دانش‌بنیان توسط شورای انقلاب فرهنگی تدوین تصویب و ابلاغ شده است. در اقتصاد دانش‌بنیان، دانشگاه­‌ها و محققین و نخبگان دانشگاهی از طریق پیشبرد مرزهای دانش، تلاش برای تجاری‌سازی دستاوردهای پژوهشی و خلق ثروت از دانایی (Knowledge) و نیز آگاهی دادن به جامعه در مورد روندها و تحولات فناوری، نقش محوری ایفا می­‌کنند.
دانشگاه صنعتی شریف با جذب بهترین استعدادهای کشور از ظرفیت و توان بسیار بالایی برای تحقق اهداف نقشه جامع علمی کشور برخوردار است. دانشجویان زیر نظر استادانی تربیت می­شوند که از بهترین‌های ایران و جهان هستند. در چنین شرایطی است که دانشگاه در مرزهای دانش حرکت می­‌کند و دانش‌آموختگان آن در رده دانش‌آموختگان دانشگاه‌­های تراز اول جهان هستند.
در دانشگاه صنعتی شریف شعار "علم برای علم" جایگاهی ندارد و مدیران، مسئولین و اعضا هیئت علمی آن همواره در تلاش برای به کارگیری دانش کسب شده در جهت حل مسائل اساسی کشور بوده‌­اند. به همین دلیل است که دانشگاه صنعتی شریف بیشترین حجم قرارداد ارتباط با صنعت را در میان دانشگاه‌های ایران دارد.
 
تاکنون چه اقداماتی در راستای اهداف و اولویت‌­های نقشه جامع علمی کشور و اجرایی­‌سازی آنها در دانشگاه صنعتی شریف انجام شده است؟
دانشگاه صنعتی شریف به صورت مستمر برنامه راهبردی خود را مورد بازنگری قرار داده و در هر دوره از تطابق آن با اسناد بالادستی مرتبط اطمینان حاصل می­‌شود. یکی از اسناد بالادستی که در آخرین بازنگری برنامه راهبردی دانشگاه مورد توجه ویژه قرار گرفته است، نقشه جامع علمی کشور است.
مأموریت و چشم‌­انداز دانشگاه به گونه‌­ای تدوین شده‌­اند که دانشگاه بتواند نقش مؤثری در تحقق اهداف نقشه جامع علمی کشور ایفا کند. در بخشی از مأموریت دانشگاه آمده است:
«توسعه و به کارگیری علوم، دانش‌­ها و فناوری­‌های نوین با اولویت در تأمین نیازهای اساسی کشور یکی از مأموریت‌های اصلی دانشگاه صنعتی شریف به شمار می‌­رود».
همچنین در چشم‌­اندازی که برای یک افق 10 ساله تنظیم شده است، بر "پیشگامی، الگوسازی و مرجع بودن دانشگاه و نیز برخورداری از اعتبار علمی بین‌المللی" تأکید شده است؛ به نحوی که "فعالیت­‌های آن موجب ارتقای موقعیت علمی و افتخار کشور در سطح منطقه و جهان" باشد.
با توجه به اولویت­‌های نقشه جامع علمی کشور، دانشگاه صنعتی شریف حوزه­‌های تمرکز تحقیقاتی خود را تعیین کرده و از طرح­‌های پژوهش و قراردادهای ارتباط با صنعتی که با اولویت­‌های پژوهشی دانشگاه مرتبط هستند، به طور ویژه حمایت می­‌کند.
 
برنامه­‌های آینده شما چیست و آیا پیش‌بینی­‌های بلندمدتی در خصوص اهداف و وظایف این دانشگاه در راستای نقشه جامع علمی کشور صورت گرفته است؟
همان طور که اشاره شد دانشگاه صنعتی شریف در برنامه‌­های راهبردی خود سرآمدی در آموزش، پژوهش و اثربخشی اجتماعی را هدف قرار داده است. برای تحقق این اهداف، بعضی از شاخه‌­های علمی را هم‌راستا با نقشه جامع علمی کشور و نیز متناسب با توانمندی‌­ها و ظرفیت­‌های موجود خود، به عنوان اولویت و نقطه تمرکز تعیین کرده است.
انسجام بخشیدن به چرخه آموزش، پژوهش، تولید دانش و تجاری‌سازی یکی از برنامه­‌هایی است که دانشگاه صنعتی شریف با جدیت دنبال می­‌کند. از جمله اقداماتی که در این زمینه در حال انجام است، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
  1. ارتقای سطح هم‌افزایی میان دانشکده‌­ها و پژوهشکده‌­ها
  2. هدفمند کردن پایان­‌نامه­‌ها و رساله‌های ارشد و دکتری در جهت حل مسائل اساسی کشور
  3. فراهم کردن بستر لازم برای تجاری‌سازی دستاوردهای پژوهشی در قالب ایجاد شرکت­‌های دانش‌بنیان و یا فروش دانش فنی و واگذاری حق بهره­‌برداری
  4. توجه ویژه به موضوع مالکیت فکری و حفاظت از آن
  5. مدیریت بهینه منابع و تخصیص بخشی از درآمدهای حاصل از تجاری‌سازی دانش برای خلق دانش، حمایت از ایده­‌های نو و توسعه علوم جدید
به طور مشخص در ارتباط با راهبردهای کلان نقشه جامع علمی کشور، دانشگاه صنعتی شریف چه اقداماتی انجام داده است و یا چه برنامه­هایی دارد؟
همانطور که اشاره شد، دانشگاه صنعتی شریف برنامه راهبردی خود را هم‌راستا با اسناد بالادستی تنظیم و تدوین کرده است. بنابراین کلیه اهدافی که در برنامه راهبردی دانشگاه پیش‌بینی شده است، به نحوی اسناد بالادستی را پشتیبانی می­‌کند. به طور مشخص در رابطه با راهبردهای سند نقشه جامع علمی کشور اهداف و برنامه‌­های زیر را دنبال می‌کنیم.
 
راهبردكلان ٣ : جهت دادن چرخه علم و فناوري و نوآوری به ايفاي نقشی مؤثرتر در اقتصاد
راهبردكلان 12 : جهت‌دهي به چرخه علم و فناوري و نوآوری براي ایفای نقش مؤثرتر حوزه فني و مهندسي
  • افزایش ثروت‌آفرینی از طریق تجاری‌سازی دستاوردهای پژوهشی؛
  • بهبود فرآیندها و ساز و کارهای ثبت اختراعات و حفاظت از مالکیت فکری؛
  • کسب رتبه اول در تأسیس شرکت­‌های دانش‌بنیان زایشی[1] برآمده از تحقیقات دانشگاهی در میان دانشگاه­‌های کشور؛
  • ارائه مفیدترین راه‌حل‌­های علمی و مهندسی در رفع مسائل و معضلات اساسی کشور؛
  • افزایش مشارکت اعضای هیئت علمی در اجرای طرح­‌هایی با ابعاد ملی و بین­‌المللی؛
  • برقراری ارتباط مؤثرتر میان پایان‌نامه­‌ها و رساله‌های ارشد/دکتری و مسائل کشور.
راهبردكلان ٧ : جهت دهي آموزش، پژوهش، فناوري و نوآوری به سمت حل مشكلات و رفع نیازهاي واقعي و اقتضائات كشور با توجه به آمايش سرزمين و نوآوري در مرزهاي دانش براي تحقق مرجعیت علمي
 
  • پیشتازی در ایجاد و توسعه مراکز پژوهشی و توسعه فناوری مورد نیاز کشور، با تمرکز بر پژوهش‌­های میان‌رشته‌­ای و چندرشته­‌ای؛
  • تولید و توسعه دانش و فناوری جدید و به کارگیری آن­ها در تأمین نیازهای اساسی کشور؛
  • ارائه مفیدترین راه‌حل­‌های علمی و مهندسی در رفع مسائل و معضلات اساسی کشور؛
  • افزایش مشارکت اعضای هیئت علمی در اجرای طرح­‌هایی با ابعاد ملی و بین­‌المللی؛
  • برقراری ارتباط مؤثرتر میان پایان‌نامه­‌ها و رساله‌های ارشد/دکتری و مسائل کشور.
 
راهبردكلان 8 : تربیت و توانمندسازي سرمایه انساني با تأكيد بـر پرورش انسانهاي متقي و كارآفرين و خودباور و خلاق، نوآور و توانا در توليد علم و فناوري و نوآوری متناسب با ارزشهاي اسلامي و نیازهاي جامعه
  • ارائه آموزش‌­هاي روزآمد و بنیادین در سه حوزه علوم، مهندسی و مدیریت در تراز جهانی و متناسب با نیاز کشور
  • ارتقای شیوه‌­های آموزش (شیوه‌­های یاددهی و یادگیری)
  • توسعه برنامه‌های فرارشته­‌ای، چندرشته­‌ای و میان‌رشته‌­ای و توجه به مباحث توسعه پایدار (مانند آب، انرژی و محیط زیست) در برنامه‌ریزی درسی و ایجاد رشته‌­های جدید؛
  • برقراری ارتباط مؤثرتر میان پایان‌نامه­‌ها و رساله‌های ارشد/دکتری و مسائل کشور
  • افزایش مهارت‌های شغلی و ارتقای سطح خلاقیت، نوآوری، کارآفرینی دانشجویان
  • ارتقای سطح مهارت­‌های اجتماعی دانشجویان
  • افزایش سطح پایبندی دانشجویان به اصول مذهبی، فرهنگی و اخلاق حرفه­‌ای
  • افزایش سطح تعلق و تعهد دانشجویان به کشور
  • ارتقای آگاهی دانشجویان نسبت به تاریخ و فرهنگ ملی
  • افزایش انگیزه، نشاط و مسئولیت­‌پذیری در میان دانشجویان
راهبردكلان 9 : تعامل فعال و اثرگذار در حوزه علم و فناوري با كشورهاي دیگر به ویژه كشورهاي منطقه و جهان اسلام
  • ارتقای سطح روابط با دانشگاه‌ها و مراکز علمی و پژوهشی شاخص در منطقه (کشورهای همسایه)، کشورهای جهان اسلام و کشورهای پیشرفته جهان
  • افزایش حجم پروژه­‌های مشترک با دیگر دانشگاه­‌ها و مراکز پژوهشی در جهان
  • افزایش انتشار مقالات، کتب و گزارش­‌های علمی و ثبت اختراعات و تولید دیگر محصولات علمی مشترک با استادان و محققان دیگر دانشگاه­‌ها و مراکز پژوهشی در جهان
  • افزایش تعداد دوره­‌های آموزشی مشترک با دیگر دانشگاه­‌های جهان
  • افزایش تعداد و ارتقای کیفیت فرصت­‌های مطالعاتی و سفرهای علمی استادان و محققان دانشگاه
برای رسیدن به این اهداف چه موانعی را در مسیر احساس می­‌کنید و چه پیشنهادی برای تحقق بهتر اهداف بیان شده و به طور کلی اهداف نقشه جامع علمی کشور دارید؟
بزرگترین چالش دانشگاه­‌ها در مسیر تعالی و تحقق اهداف والای نظام، عدم استقلال عملیاتی است. حتی دانشگاه‌هایی که به صورت هیئت امنایی اداره می­‌شوند، در پیشبرد اهداف خود با موانع اداری و حقوقی زیادی روبرو هستند. به عنوان مثال بهره‌­مندی از منافع حاصل از تجاری‌سازی دانش که شرط بقا و ادامه مسیر تحقیقات است، در دانشگاه‌­های دولتی به سختی صورت می­‌گیرد. مثال دیگر در ارتباط با استخدام پژوهشگران (خارج از روال اداری استخدام اعضای هیئت علمی و کارکنان) است. دانشگاه برای چابکی در عمل و پاسخگویی به نیاز جامعه در زمان مناسب، باید قادر باشد نیروی انسانی مورد نیاز خود را به صورت قراردادی استخدام کند. بدیهی است حقوق و مزایای این افراد از درآمدهای حاصل از تجاری‌سازی دانش پرداخت می­‌شود. بدین ترتیب دانشگاه­‌ها می­‌توانند تعداد زیادی پژوهشگرموقت (قراردادی) داشته باشند که با تعریف موضوعات و پروژه­‌های پژوهشی به استخدام درمی­‌آیند و با پایان یافتن پروژه­‌ها سازمان را ترک می‌کنند و یا به پروژه­‌های دیگر منتقل می­‌شوند. با توجه به تعداد بالای تحصیل‌کردگان جویای کار، این سیاست به حل معضل بیکاری قشر تحصیل کرده نیز کمک خواهد کرد.
چالش دیگر دانشگاه­‌ها، محدودیت در برقراری ارتباط با دانشگاه‌­ها و مراکز معتبر پژوهشی خارج از کشور است. در طول سالیان گذشته این ارتباطات متأثر از تحریم‌­های بین‌المللی به شدت تنزل پیدا کرده است. لازم است که وزارت علوم، تحقیقات و فناوری با کمک دستگاه دیپلماسی، زمینه را برای گسترش تعاملات و همکاری­‌های علمی بین‌المللی فراهم کنند. هیچ کشوری در جهان خود را بی‌نیاز از تلاش علمی و دستاوردهای پژوهشی دیگر کشورها نمی‌داند. بهره­‌برداری مؤثر از تجارب و یافته­‌های بشریت، نیازمند وجود تعامل و ارتباط عزتمندانه با جهان است.  
و در انتها چالش دیگری که می‌توان بدان اشاره کرد و به خصوص این چالش برای دانشگاه‌های بزرگ و سطح یک مهمتر است، به روش پذیرش دانشجو در سطوح تحصیلات تکمیلی برمی‌گردد و دانشگاه‌های بزرگ باید در این زمینه آزادی عمل بیشتری داشته باشند. اگر چه وزارت علوم، تحقیقات و فناوری گام‌های مؤثری در این زمینه برداشته است ولی هنوز کافی نیست و باید آزادی عمل بیشتری در این حوزه به دانشگاه‌های بزرگ داده شود و وزارت نظارت دقیق و جامعی روی آن داشته باشد.
 
به عنوان کلام آخر، آیا نکته­ دیگری در ارتباط با نقشه جامع علمی کشور و نقش دانشگاه‌­ها در تحقق اهداف آن دارید؟
تحقق اهداف نقشه جامع علمی کشور نیازمند مشارکت فعال و علاقه ­مندانه دانشگاه­ها است. شورای عالی انقلاب فرهنگی با مشارکت وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی باید مسیر مشارکت دانشگاه‌­ها را هموار کند. دانشگاه‌­ها باید:
  1. زمینه‌­های خاصی را به عنوان حوزه­‌های تمرکز انتخاب و اعلام کنند. انتخاب این حوزه­‌ها می­‌تواند مبتنی بر توانمندی­‌ها و استعدادهای کسب شده در طول سالیان گذشته و آمایش سرزمین باشد. کشور بدون تمرکز راه به جایی نمی‌­برد. ما در دانشگاه صنعتی شریف حوزه‌­های تمرکز خود را تعیین و برنامه‌های مشخصی را برای پیشبرد این حوزه‌­ها تدوین کرده‌­ایم. بخشی از این برنامه‌­ها در حال اجرا هستند.
  2. برای حرکت در مسیر تحقق اهداف نقشه جامع علمی کشور تشویق شوند. این تشویق‌­ها می­‌تواند از نوع حمایت‌­های مالی باشد؛ ولی مهمتر از منابع مالی، اعطای بخشی از اختیارات و حذف بعضی از محدودیت‌های قانونی و حقوقی است که مانع رشد و بالندگی دانشگاه‌­ها شده‌­اند. این مهم می­‌تواند برای دانشگاه­‌های دارای هیئت امنا و یا حداقل برای چند دانشگاه برتر کشور به طور آزمایشی اجرا و سپس (در صورت موفقیت) به دیگر دانشگاه­‌ها تسری یابد.
  3. بتوانند نیروی انسانی نخبه کشور را در فعالیت‌­های پژوهشی و توسعه فناوری جذب کرده و از مهاجرت ایشان به خارج از کشور جلوگیری کنند. این کار با ایجاد و توسعه پژوهشکده‌­ها و مراکز تحقیقاتی تراز جهانی، تسهیل در فرایند خلق شرکت­‌های زایشی (که بخشی از سهام آن­ها متعلق به دانشگاه باشد) و نیز رفع موانع بهره­‌مندی دانشگاه­‌ها از منافع تجاری‌سازی دانش و فروش حق لیسانس امکانپذیر است.
 [1] Spin-off


انتهای پیام/ م




تمامی حقوق این سایت متعلق به دبیرخانه شورایعالی انقلاب فرهنگی میباشد ©