کد: ۱۰۸۵۶۰۹       تاریخ انتشار: ۹ خرداد ۱۳۹۵

رئیس دنشگاه گیلان تاکید کرد:
رواج ترجمه آثار غربی از موانع نظریه پردازی است

اشاره: دکتر احمد رضی، رئیس دانشگاه گیلان در یادداشتی که از نظرتان می‌گذرد، به تشریح  اهمیت و چرایی کرسی‌های نظریه‌پردازی پرداخته است؛ که متن این یادداشت از نظرتان می‌گذرد:

 در مورد جایگاه و اهمیت نظريه پردازي به عنوان يکي از راه هاي توليد دانش به ويژه در حوزة علوم انساني  باید گفت، نظريه ها به تبيين يا تفسير يا توجيه نظام مند يک پديده يا رويداد مي پردازند و کاربست نظريه‌ها کمک مي‌کند تا درک و فهم بهتري از يک پديده داشته باشيم و آينده را پيش بيني و کنترل کنيم و براي ايجاد وضعيت بهتر دست به تغيير و تحول بزنيم.

هرچند بعضي ها معتقدند که به علت تحولات سريع و چرخش هاي پي درپي در عرصه هاي مختلف اجتماعي، سياسي، فرهنگي و ... با بحران نظريه‌پردازي مواجه هستيم اما براي غلبه بر مشکلات نظريه‌پردازي بايد جدي تر و هوشمندانه‌تر و با برنامه دقيق وارد عمل شويم.

در همین راستا بر پايي با کيفيت جلسات کرسي نظريه پردازي، نوآوري، نقد و مناظره توسط اعضاء هيئت علمي دانشگاه‌ها مي تواند فضاي خوبي براي ارائه ايده جديد و ديدگاه‌هاي نو در رشته‌هاي گوناگون فراهم آورد.

 اما در مورد چالش‌های موجود بر سر راه نظريه پردازي باید گفت که اصولا نظریه‌پردازی کار دشواري است و نيازمند تلاش زياد و فعاليت علمي مستمر و زمان بر است و از اين رو نظريه پردازان نياز به حمايت هاي ويژه دارند.

يکي از چالش هاي اين حوزه، وجود تلقي‌هاي مختلف از مفهوم نظريه در جامعه ماست که نياز است درباره چيستي و چگونگي نظريه‌پردازي بيشتر بحث شود. لازمه نظريه‌پردازي، رواج نقادي است و ضعف فرهنگ نقدپذيري يکي از موانع اصلی نظريه پردازي در جامعه ماست. نقّادي بايد از ديدگاه‌هاي صلب شده و ظاهرا غیر قابل نقد چهره‌ای شاخص رشته های علمی شروع شود تا باورهاي رايج و سنگواره شده و مسلم گرفته شده در رشته ها متناسب با شرايط زمان و مکان به روز و اصلاح شود.

یکی دیگر از موانع نظریه‌پردازی  فراواني نظريه‌هاي آماده غربي در کشور است که دانشگاهیان را بر آن می‎دارد که به جای نظریه‌پردازی به ترجمه دست بزنند که هم کم زحمت ‌تر است و هم سود بیشتری دارد.

 در مورد راهکارهای ترويج و اشاعه کرسي‌هاي نظريه‌پردازي معتقدم، دانشمندان قديمي ما نظريه هاي زيادي درحوزه هاي مختلف علمي از جمله تاريخ، ادبيات، جامعه شناسي و ... داشته اند که در آثارشان منعکس است. همچنين نسل هاي پيشين از دانشمندان دانشگاهي ايران، نظريه هاي خود را در کتاب ها و مقاله هايشان آورده اند و يا به صورت شفاهي در کلاس هاي درس عرضه کرده اند که در  يادداشت هاي دانشجويان آنان وجود دارد. اولين و واجب ترين کار، استخراج نظريه هاي آنان و ثبت آنها به نام صاحبان اصلي است چون اين کار ضمن اينکه نشانه قدرداني از صاحبان نظريه هاست غناي نظريه پردازي در سرزمين ما را نشان خواهد داد و پيشينه نظريه‌هاي مربوط به هر حوزه را در اختيار محققان قرار مي دهد تا به فعاليت علم در عرصه ي تازه و غير تکراري بپردازند و به علاوه اين کار از سرقت علمي نيز جلوگيري مي کند.

همچنين لازم است بحث «فرانظريه» مورد توجه جدي قرار گيرد؛ فرانظريه درباره نظريه‌ها و رويکردهاي انتقادي موجود بحث مي کند و به طبقه بندي و معرفي آنها مي پردازد و نظريه‌هاي رايج را مورد نقد و ارزيابي قرار مي دهد زیرا نقد نظريه‌هاي رايج به ويژه نظريه‌هاي غربي که در بسترهاي فرهنگي و اجتماعي خاصي شکل گرفته و صورت بندي شده اند مي تواند زمينه ساز ظهور نظريه‌هاي جديد گردد.

 مطالعات ميان رشته اي و رويکرد چند رهيافتي نيز مي تواند به ارائه نظريه هاي جديد به ويژه در دوره به بن بست رسيدن نظريه هاي تک رشته اي در پاسخگويي به تحولات سريع اجتماعي و فرهنگي معاصر منجر شود. گفتمان سازي براي نظريه‌پردازي نيز از ضروريات است و  براي اين کار لازم است نقد و نقّادي مورد توجه ويژه قرار گيرد و فرهنگ نقد پذيري تقويت شود.

 لازمة رواج نقّادي، ترويج روحية پرسشگري و گسترش نگاه مسئله محور در ميان اهل علم است و همچنين انتخاب و رعايت زبان مناسب براي نقد مي تواند به ترويج نقد منطقي و غير هيجاني کمک کند.

 در دانشگاه گیلان تاکنون به جهت رونق بخشي به حرکت ارزنده علمي و فرهنگي کرسي هاي نظريه پردازي، ارتقاي فرهنگ نقد و گفت و گو و افزايش سطح دانايي و توسعه نظريه ها، کميته دستگاهي نظريه پردازي، نقد و مناظره راه اندازي شده است.

 علاوه بر برگزاري جلسات منظم کميته دستگاهي تاکنون يک جلسه «پيش اجلاسيه نظريه پردازي» برگزار شده است و در ادامه فعاليت کميته دستگاهي، اين دانشگاه با همکاري دبيرخانه هيئت حمايت از کرسي ها، تصميم به برگزاري نشست يک روزه علمي - فرهنگي «آشنايي با کرسي هاي نظريه پردازي، نقد و مناظره» گرفته است. هدف اين نشست هم انديشي، بحث و تبادل نظر درباره موانع اجرايي در برگزاري کرسي هاي نظريه پردازي در دانشگاه ها و نقش دانشگاه در توسعه نظريه و نظريه پردازي و ارائه راهکارهاي علمي نظريه و نظريه پردازي است. اين نشست در قالب دو جلسه، جلسه عمومي (ويژه اعضاي هيئت علمي و دانشجويان دانشگاه گيلان) و جلسه تخصصي (ويژه رؤساي دانشگاه هاي استان گيلان) با هدف آشنايي رؤساي دانشگاه هاي استان گيلان، اعضاي هيئت علمي و دانشجويان مقطع دکتري دانشگاه با نظريه‌پردازي ، نقد و مناظره برنامه‌ريزي شده است. تدوين شيوه نامه برگزاري کرسي هاي نظريه پردازي و نقد و مناظره و همچنين در نظر گرفتن امتياز ويژه براي برگزارکنندگان اين کرسي ها در پرداخت جایزه علمی به اعضاء هيئت علمي از ديگر اقدامات است.





تمامی حقوق این سایت متعلق به دبیرخانه شورایعالی انقلاب فرهنگی میباشد ©