کد: ۱۵۹۷۱۴۱       تاریخ انتشار: ۴ تير ۱۳۹۷

آیت الله رشاد:
آسیب ها و موانع تولید علم در کشور
رئیس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی از تقلید کردن و نبود نقد در دانشگاه ها به عنوان دو آسیب در حوزه علم یاد کرد و گفت: اگر جرات نقد را در دانشگاهیان ایجاد کنیم و کلیشه گرایی و تقلید را حوزه علم بزدائیم یک انقلاب علمی در ایران محقق خواهد شد.
آیت الله علی اکبر رشاد درباره سخنان اخیر رهبر معظم انقلاب مبنی بر ضرورت تولید علم در دانشگاه ها و آسیب های مصرف زدگی علمی به خبرنگار معارف ایرنا به 45 آسیب درباره موانع تولید علم در کشور اشاره کرد که در کتاب 'دین پژوهی معاصر' مورد تاکید قرار گرفته است.
این پژوهشگر دینی از «نبود جرات» به عنوان مهمترین آسیب در راه تولید علم یاد کرد و گفت: معتقدم آنچه بیش از همه نقش منفی داشته و مخرب است نبود جرات نقد دیگران است و به نظر من دانشگاهیان ما گرفتار یک فرایند کلیشه ای هستند و جرات نوآوری و نقد ندارند.
این عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی افزود: وضعیت دانشگاه های ما به گونه است که ادبیاتی را از افرادی تحویل می گیرند و همان مطالب را به صورت کلیشه ای ارائه می کنند و اگر کسی جمله یا تعریفی و یا حتی کلمه ای را تغییر دهد یا یک پیشنهاد موازی و معادل ارائه دهد، مورد اعتراض واقع می شود و می گویند که تاکنون کسی اینگونه نظر نداده درحالی که خصوصیت حرف نو همین است.
رشاد اضافه کرد: برخی از دانشگاهیان بهانه می کنند که شرایط برای نقد مساعد نیست در حالی که اینگونه نیست. مثلا هیچ کسی برای نقد عقاید 'کانت' فیلسوف آلمانی اعتراضی ندارد و این نقد را سیاسی نمی داند یا هر کسی می تواند نظرات 'دکارت' فیلسوف فرانسوی را نقد کند.
این اندیشمند اسلامی از مرحوم حجت الاسلام احمد احمدی فیلسوف و استاد دانشگاه به عنوان فرهیخته و پژوهشگری یاد کرد که 50 سال پیش کتاب نقد تفکر فلسفی غرب را ترجمه کرد و این کتاب همچنان به عنوان یک منبع برای دانشجویان رشته فلسفه قابل استفاده است.

** مشکل نظام دانشگاهی تربیت 'مقلد' است

رئیس شورای حوزه های علمیه استان تهران از روح تقلید به عنوان دومین آسیب مهم در دانشگاه ها نام برد و گفت: نظام دانشگاهی ما دانشجو و استاد را مقلد بارمی آورد . به عبارت دیگر مجتهد نمی شود.
وی با اشاره به وضعیت علمی در حوزه های علمیه گفت: من نمی خواهم بگویم در حوزه هیچ عیبی وجود ندارد ولی تنها عیبی که در حوزه وجود ندارد این است که از ابتدا به طلبه می گویند باید مجتهد شوی. یعنی طلبه حق تقلید کردن ندارد و در مقطعی نیز می گویند تقلید کردن حرام شرعی است. چون کسی که قوه اجتهاد پیدا می کند، تقلید کردن از نظر شرعی بر او حرام است و اگر طبق نظر دیگری عمل کند عملش باطل است و باید طبق رای خود عمل کند.
این استاد حوزه تاکید کرد: در حوزه های علمیه از ابتدا قله را به طلبه نشان داده و به او می گویند که باید مجتهد شود که اگر این مساله اثر معرفت شناختی یا روش شناختی نداشته باشد، به طور قطع اثر روانی بسیاری دارد و طلبه تلاش می کند تا صاحب رای شود.
رشاد افزود: بخش هایی از دروس حوزه متمرکز بر وجوب علم و اجتهاد است. مانند آیه 122 سوره توبه که می فرماید «و شایسته نیست مؤمنان همگی (برای جهاد) کوچ کنند. پس چرا از هر فرقه‌ ای از آنان، دسته‌ای کوچ نمی ‌کنند تا در دین آگاهی پیدا کنند و قوم خود را بیم دهنده باشد؟» و بر این مبنا سفر و کوچ کردن برای علم واجب است تا طالب علم و دانش قوه اجتهاد پیدا کرده و آموخته های خود را به دیگران منتقل کنند.

** تقلیدی بارآمدن دانشگاهیان بزرگترین خسارت به علم است

رئیس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، خاطرنشان کرد: تقلیدی بارآمدن دانشگاهیان بزرگترین خسارت را به علم ما زده است و به همین دلیل بعد از 80 یا 90 سال که نظام جدید دانشگاهی در کشور راه اندازی شده است، هنوز نتوانسته ایم خودمان را به صف اول پیشاهنگان علم روز دنیا برسانیم و معمولا مقلد و پیرو هستیم و باید این آسیب را در دانشگاه ها درمان کنیم.
وی اضافه کرد: اگر مساله جرات را در دانشگاهیان حل کنیم و کلیشه گرایی و تقلید را از ذهن آنها پاک کنیم، به نظر من یک انقلاب علمی در ایران بوجود خواهد آمد ولی تا زمانی که گرفتار این دو آفت هستیم، هیچ امیدی ندارم که در دانشگاه اتفاقی در آن بیافتد.
رشاد افزود: دلیل این مساله نیز آن است که 70 هزار عضو هیات علمی داریم و اگر میانگین 30 سال عضویت هیات علمی را در مجموع 80 سال گذشته محاسبه کنیم، چند «قرن - نفر» استاد دانشگاه داریم ولی می بینیم در زمینه تولید علم کار زیادی انجام نداده ایم.
رهبر معظم انقلاب 20 خرداد ما در دیدار جمعی از استادان، نخبگان و پژوهشگران دانشگاه ها طی سخنانی با اشاره به ضرورت تصحیح و اصلاح کار دانشگاه ها افزودند: یکی از مصداق های روشن این است که ما رویکرد مصرف‌کنندگیِ علم را تبدیل کنیم به رویکرد تولید علم. تا کِی باید ما بنشینیم مصرف‌کننده‌ علم دیگران باشیم؟
ایشان اضافه کردند: بنده با یاد گرفتن علم از دیگران هیچ مخالف نیستم؛ این را بارها گفته‌ام و همه هم می دانند؛ گفتم ما ننگمان نمی کند که از‌ آن کسی که دارای علم است یاد بگیریم و شاگردی کنیم، امّا شاگردی یک حرف است، تقلید یک حرف دیگر است!
حضرت آیت الله خامنه ای افزودند: علم آن چیزی است که شما به آن دست پیدا کنید، بتوانید بفهمید آن را، از درون ذهن فعّال شما تراوش بکند. باید دنبال این باشیم که ما تولید علم بکنیم؛ تا کِی مصرف کنیم علم این ‌وآن را؟ بله، مانعی ندارد که مثل کالایی که خودمان نداریم، دیگری دارد و از او می گیریم و استفاده می کنیم، از علم دیگران استفاده بکنیم امّا این نمی تواند دائمی باشد. گاهی علمِ دیگران درست به ما منتقل نمی شود، گاهی آن بخش خوبش را به ما نمی دهند.
منبع: ایرنا




تمامی حقوق این سایت متعلق به دبیرخانه شورایعالی انقلاب فرهنگی میباشد ©